ရှေးရိုးစွဲမျိုးချစ်တွေရဲ့ အဓမ္မစီရင်ချက်တွေအကြား ခေတ်ကိုပြင်ဖို့ ကြိုးစားခဲ့သူ
အပိုင်း-၂
အင်္ဂလိပ်စာသင်ယူလိုစိတ် ဖြစ်ပေါ်လာပုံနှင့် နိုင်ငံခြား ပညာသင်ခရီး
ဆရာဖြစ်သူ အရှင်အာဒိစ္စဝံသနဲ့ ကျောင်းဒကာ ဆာဘိုးသာတို့ အဆင်မပြေဖြစ်ကြတဲ့အခါ အဲဒီကိစ္စတွေနဲ့ အတွင်းဝန်မျက်နှာဖြူဆီ သွားရာမှာ အင်္ဂလိပ်စာမတတ်သေးတော့ ကိုယ်ပြောချင်တာ မပြောရဖြစ်လို့ မိမိပါးစပ်နဲ့မိမိပြောနိုင်အောင်လုပ်မယ်လို့ သန္နိဋ္ဌာန်ချထားတာက စပြီး အင်္ဂလိပ်စာသင်ချင်စိတ် ဖြစ်ပေါ်လာပုံကို ဆရာတော် ဦးသေဋ္ဌိလရဲ့ ဘဝဖြစ်စဉ်စာအုပ်မှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။ ဒီအဖြစ်အပျက်ဟာ … နယ်မှာ စာပေသင်ယူခဲ့စဉ်က အင်္ဂလိပ်စာ သင်ယူဖို့ အခွင့်ရခဲ့ပေမယ့် မိစ္ဆာဝါဒလို့ ယူဆပြီး သင်ယူဖို့ ရှောင်ရှားခဲ့တဲ့ ဆရာတော် အရှင်အာဒိစ္စဝံသအတွက်လည်း အချက်ပေး ခေါင်းလောင်းသံတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့ပုံရပါတယ်။ အဲဒီနှစ် ၁၉၁၈-ခုနှစ်မှာပဲ အရှင်အာဒိစ္စဝံသဟာ အင်္ဂလိပ်စာနဲ့ အခြားဘာသာစကားတွေကို လေ့လာသင်ကြားနိုင်ဖို့ အိန္ဒိယနိုင်ငံကို ထွက်ခွာသွားခဲ့ပါတယ်။
“မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၈၀-ခုနှစ်, ကျွန်ုပ် ရဟန်းသိက္ခာ ၁၇-ဝါ ရအခါ၌ ဗုဒ္ဓဘာသာ ရဟန်းတော်များ ဘာသန္တရတတ်မြောက်ခြင်း၏ အကျိုးရှိကြောင်း, ထိုသို့မဟုတ်သဖြင့် အကျိုး ဆုတ်ယုတ်ကြောင်းကို သိရှိခဲ့လေသည်”… ဆိုပြီး ဘာသန္တရလမ်းညွှန်မှာ အစချီ ရေးထားခဲ့သလို ရန်ကုန်မှာ ကျောင်းတည်ထောင်ပြီး အစိုးရရုံးတွေ ရောက်တဲ့အခါ၊ ကိုလိုနီခေတ် တိုင်းတပါးသား အရာရှိတွေနဲ့ ဆက်ဆံရတဲ့အခါ၊ ရုံးသုံးစာဖြစ်တဲ့ အင်္ဂလိပ်စာ မတတ်တဲ့အခါ ဘာသာစကားတွေရဲ့ အရေးပါပုံတွေ စပြီး သိမြင်လာတယ်လို့ ယူဆရပါတယ်။ ဒါကြောင့်လည်း အိန္ဒိယ၊ သီဟိုဠ်နဲ့ အင်္ဂလန်နိုင်ငံတို့မှာ သွားရောက်နေထိုင်ရင်း အင်္ဂလိပ်၊ ဟိန္ဒူ၊ ဘင်္ဂါလီ၊အူရဒူ၊ ဂျပန်ဘာသာစကားတို့ကို လေ့လာသင်ယူခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီနိုင်ငံတွေသာမက ပြင်သစ်၊ အီတလီနိုင်ငံတို့ကို သွားရောက်လေ့လာခဲ့အပြီး ၁၀-နှစ်အကြာ ၁၉၂၈-ခုနှစ်မှာ မြန်မာပြည်ကို ပြန်လည် ကြွရောက်လာခဲ့ပါတယ်။
စာအုပ်များ ရေးသားပြုစုခြင်း
အိန္ဒိယနိုင်ငံမှာ ဘာသာစကားသင်ကြားရင်း “ရတနာကြုတ်” ဆိုတဲ့ ပုံစံအသစ်နဲ့ ရေးဖွဲ့ထားတဲ့ ကဗျာကျမ်းကို ရေးသားခဲ့သလို အင်္ဂလန်အသွား သင်္ဘောပေါ်မှာလည်း “သာသနာ့မှန်” ကျမ်းကို ရေးသားပြုစုခဲ့တယ်။ လန်ဒန်မြို့မှာ ပညာသင်ကြားနေစဉ်အတွင်း “အာဒိစ္စဝံသ ထေရာပါဒါန်” လို့ အမည်ပေးထားတဲ့ ကိုယ်တိုင်ရေး အတ္ထုပ္ပတ္တိကိုလည်း ရေးသားခဲ့တယ်။ မွေးဖွားချိန်ကနေစပြီး လန်ဒန်မှာ ဆင်းရဲဒုက္ခတွေနဲ့ စွန့်စားနေထိုင် ပညာသင်ကြားရပုံအထိ ရေးသားထားတာကြောင့် မြန်မာလူမျိုးတွေထဲက ကိုယ်တိုင်ရေး အတ္ထုပ္ပတ္တိတွေထဲမှာ အစောဆုံးနဲ့ အရဲရင့်ဆုံးလို့ ဆိုကြတယ်။
အဲဒီအချိန်က အာဒိစ္စဝံသထေရာပါဒါန်ကို မြန်မာပြည်ကနေ စိတ်ဝင်စား လူကြိုက်များကြတဲ့အတွက်ကြောင့် ရန်ကုန်မြို့က ဗြိတိသျှဘားမား လစဉ်ထုတ်မဂ္ဂဇင်းမှာ အခန်းဆက်အနေနဲ့ ထည့်သွင်းဖော်ပြခဲ့ရပါတယ်။ ဒီလို အရှင်အာဒိစ္စဝံသရဲ့ နိုင်ငံခြားတိုင်းပြည် အရပ်ရပ်ကို လှည့်လည်သွားလာ ပညာသင်ယူရင်း ရရှိခဲ့တဲ့ ဒေသန္တရ အခြေအနေ လေ့လာတွေ့ရှိချက်တွေဟာ နောင်တစ်ချိန်မှာ ကမ္ဘာ့သာသနာပြု အကျော်အမော် ဆရာတော်ကြီးတစ်ပါး ဖြစ်လာမယ့် တပည့်ဖြစ်သူ အရှင်သေဋ္ဌိလအတွက်လည်း အထောက်အပံ့ကောင်း လမ်းကြောင်းတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့မယ်လို့ ယူဆပါတယ်။
အရှင်အာဒိစ္စဝံသဟာ ပိဋကတ်စာပေကို ကျွမ်းကျွမ်းကျင်ကျင်နဲ့ တစ်ဖက်ကမ်းခပ် တတ်မြောက်ဖို့ ၁၅-နှစ်ကြာ မြန်မာပြည်ဒေသ အရပ်ရပ်မှာ သင်ယူဆည်းပူးခဲ့တဲ့ အသိပညာ၊ ပြည်ပနိုင်ငံတွေကို သွားပြီး ၁၀-နှစ်ကြာ သင်ယူလေ့လာခဲ့တဲ့ အသိပညာ၊ အတတ်ပညာနဲ့ အတွေ့အကြုံတွေကြောင့် ဗုဒ္ဓတရားတော်တွေ၊ စာပေတွေကို နိုင်ငံခြားတိုင်းပြည်တွေအထိ ရောက်အောင် လုပ်ဖို့ အခွင့်အလမ်းတွေ တွေ့မြင်လာခဲ့ရတယ်။ ဒါ့အပြင် တစ်နိုင်ငံနဲ့ တစ်နိုင်ငံ ကူးလူးဆက်သွယ်မှုတွေ ထွန်းကားလာတာကြောင့် ဘာသာစကားတွေရဲ့ အရေးပါတဲ့ အခန်းကဏ္ဍကိုလည်း ကောင်းကောင်းကြီး သိမြင်လာခဲ့ပါတယ်။ (ဒါဟာ လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ပေါင်း ၁၀၀-ကျော်ကာလ အိန္ဒိယကနေ အင်္ဂလန်ကို သင်္ဘောနဲ့ ၁၀-ရက်ကျော်ကြာ သွားရတဲ့ ခေတ်ကာလမှာကတည်းက အရှင်အာဒိစ္စဝံသဟာ ဒီလို အမြင်ရှိနေခဲ့တာပါ။)
ရဟန်းတော်များ ဘာသန္တရ သင်သင့်/မသင်သင့် ပြဿနာ
၁၉၂၈-ခုနှစ် ပြည်ပနိုင်ငံများကနေ မြန်မာပြည်ကို ပြန်လည်ရောက်ရှိလာချိန်မှာ နိုင်ငံခြားသာသနာပြုရေးကို သက်ဆိုင်ရာပုဂ္ဂိုလ်တွေနဲ့ ဆွေးနွေးခဲ့တယ်။ “ရဟန်းတော်များ ဘာသန္တရ သင်ကြားရေး” ဆိုတဲ့ ကြွေးကြော်သံကို ကျယ်ကျယ်လောင်လောင် ကြွေးကြော်လိုက်ပြီး အင်္ဂလိပ်စာ အစရှိတဲ့ ဘာသာစကား သင်ကြားရေးလုပ်ငန်းများကို ကိုယ်တိုင် ဦးဆောင်ကာ အကောင်အထည် ဖော်လိုက်ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် အရှင်အာဒိစ္စဝံသကျောင်းတိုက်အတွင်း မူလရှိပြီးသားဖြစ်တဲ့ ပိဋကသင် စာသင်တိုက်သာမက အစိုးရအထောက်အပံ့ခံ အထက်တန်းကျောင်းနဲ့ အင်္ဂလိပ် အလွတ်ပညာသင်ကျောင်းတို့ကိုပါ တိုးချဲ့ဖွင့်လှစ်နိုင်ခဲ့တယ်။ ဒီလို ဆရာတော်ရဲ့ စီမံကိန်း စတင်အကောင်အထည် ဖော်လိုက်တာနဲ့ တစ်ပြိုင်နက် ဝေဖန်မှုတွေ ကန့်ကွက်မှုတွေ တစ်စတစ်စ ကျယ်လောင်လာခဲ့ပြီး ပြဿနာတစ်ရပ်အဖြစ်ကို ရောက်ရှိလာခဲ့တယ်။ “ရဟန်းတော်များ အင်္ဂလိပ်စာ စသော ဘာသန္တရ သင်သင့်၊ မသင်သင့်” ဆိုတဲ့ ပြဿနာဟာ အဲဒီအချိန်အခါက နေ့စဉ်သတင်းစာတွေမှာ အများဆုံး တွေ့မြင် ဖတ်ရှုနေကြရတဲ့ ပြဿနာ ဖြစ်လာပါတော့တယ်။
ဒီလို ဆန့်ကျင် ကန့်ကွက် ထိုးနှက်ကြတဲ့ ရဟန်းရှင်လူ အများအပြားထဲမှာ အထူးခြားဆုံးနဲ့ အပြင်းထန်ဆုံး တိုက်ခိုက်ခဲ့တဲ့ပုဂ္ဂိုလ်က နာမည်ကျော် ဘုရားဖြူဆရာတော် အရှင်ရာဇိန္ဒ ဖြစ်တယ်။ တခြားမကျေနပ်သူတွေက သတင်းစာတွေထဲကနေသာ လှုံ့ဆော်ရေးသားကြပေမယ့် ဝိနည်းအရာမှာ ကျွမ်းကျင်လှတယ်ဆိုပြီး ထင်ရှားတဲ့ အရှင်ရာဇိန္ဒကတော့ သတင်းစာထဲရေးသားရုံနဲ့ အားမရနိုင်ဘဲ ကျမ်းတစ်စောင် တစ်ဖွဲ့ ရေးသားပြီးပါ ထိုးနှက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ပါတယ်။ အရှင်အာဒိစ္စဝံသက အရှင်ရာဇိန္ဒထံ စာရေးပြီး မေတ္တာရပ်ခံ ရှင်းပြတာအပြင် လူချင်းတွေ့ပြီး ရှင်းပြဖို့ အကြိမ်ကြိမ်တောင်းဆိုခဲ့ပေမယ့် ဘုရားဖြူ ဆရာတော် အရှင်ရာဇိန္ဒက ငြင်းပယ်ခဲ့ပါတယ်။
“လောကာယတာဒိဝိနိစ္ဆယ”ကျမ်းဆိုတဲ့ ဘာသန္တရ မသင်ကြားသင့်တဲ့ဘက်ကနေ ခုခံရေးသားထားတဲ့စာအုပ်ကို ရေးသားပြီးတော့ပါ ထိုးနှက်တိုက်ခိုက်ခဲ့တယ်။ အင်္ဂလိပ်စာသင်ခြင်းဟာ သာသနာဖျက်တာပဲဆိုတဲ့ သဘောသက်ရောက်အောင် ရေးလာပါတယ်။
ဒီအရေးတော်ပုံနဲ့ပတ်သက်ပြီး နေ့စဉ်သတင်းစာတွေထဲကနေ ပွဲဆူနေတာကို အရှင်အာဒိစ္စဝံသဘက်ကလည်း ချက်ကျလက်ကျ ပြန်လည် တုံ့ပြန်ရှင်းလင်း ရေးသားပါတော့တယ်။ ဒီလို ၉-လကျော် ၁၀-လကြာ ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ အပြန်အလှန် ထိုးနှက်ကြတဲ့ စာပေတိုက်ပွဲ အပြီးမှာတော့ အရှင်အာဒိစ္စဝံသဟာ ဘာသန္တရလမ်းညွှန်ကျမ်းကို ထုတ်ဝေခဲ့ပါတယ်။ အင်္ဂလိပ်စာသင်တာဟာ ဘာသာစကားတစ်ခုအနေနဲ့ သင်တာသာဖြစ်ပြီး အင်္ဂလိပ်လူမျိုးတွေရဲ့ အယူအဆကို သင်ကြားတာမဟုတ်ကြောင်း ပြန်လည်ရှင်းပြရင်း ဘုရားဖြူ ဆရာတော်ရဲ့ ကျမ်းစာအုပ်ပါ အချက်တွေကို တစ်ခုမကျန် တစ်ချက်စီထောက်ပြပြီး ပြန်လှန်ထိုးနှက်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါကို မေမြို့မိုးကြည်က သူ့ရဲ့ မြန်မာစာပေတိုက်ပွဲများ စာအုပ် ရှင်အာဒိစ္စဝံသနှင့် ရဟန်းလူအများ ဆိုတဲ့အခန်းမှာ “ပထမတိုက်ပွဲ” လို့ အမည်ပေးပြီး အပြန်အလှန် ထိုးနှက်ချက် အတော်များများကို ထုတ်နုတ်ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။
ဆရာကြီး ဦးအောင်မွန် (မြတ်ဆုမွန်)ကလည်း ဒီအရေးတော်ပုံနဲ့ ပတ်သက်ပြီး “ဒီတိုက်ပွဲအတွင်း ကျောင်းဒကာ ဆာဘိုးသာက ပုစွန်တောင်ဟာ သူ့နယ်မြေမို့ သူ့လူတွေက ဒီကိစ္စနဲ့ အရှင်အာဒိစ္စတို့ကျောင်းကို အလှူအတန်းမလုပ်ကြတော့ဘူး။ ဆရာတော် အရှင်သေဋ္ဌိလကိုလည်း ဆွမ်းဒကာတွေက အင်္ဂလိပ်စာသင်တာဟာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိစာသင်တာဆိုပြီး ဆွမ်းမလောင်းကြတော့ဘူးတဲ့။ အဲဒီတုန်းက ဆာဘိုးသာက လူမိုက်ငှားပြီး ရန်ပြုခိုင်းမလိုလိုတောင် ဖြစ်ခဲ့တယ်လို့ ဆရာတော် ဦးသေဋ္ဌိလက မိန့်ကြားပါတယ်။ တကယ်က ဒီတိုက်ပွဲမှာ မှားတာက ဘုရားဖြူ၊ ဒါပေမယ့် အင်္ဂလိပ်အစိုးရကို မုန်းနေပြီး ဝံသာနုစိတ်ဓါတ်က ပြင်းထန်နေချိန်ဆိုတော့ အားလုံး မဝေခွဲနိုင်ပဲဖြစ်ကုန်ကြတာ။”
“ဘုရားဖြူ ဆရာတော်က အင်္ဂလိပ်စာသင်တာမှာ အင်္ဂလိပ်စာဟာ လောကာယတအယူနဲ့ ဆက်စပ်နေတာမျိုး ရေးလိုက်တော့ အိန္ဒိယ ဒဿနကို လေ့လာဖူးသူတွေက သရော်ကြပါတယ်။ ဒါက လူနည်းစုပါ။ မသိသူကများတော့ ဘုရားဖြူ ပြောတာ ဟုတ်လေမလား သာသနာအတွက် စိတ်ပူပြီး ဒီအင်္ဂလိပ်စာသင်တာကို ရေးကြီးခွင်ကျယ်လုပ် ကန့်ကွက်ကြပါတယ်”
“အခုမှ ထူးထူးဆန်းဆန်း ဘုရားဖြူဆရာတော်က ကန့်ကွက်လာတော့ ပညာရှင်လောကအဖို့ ရယ်စရာဖြစ်နေပါတယ်။”
“ဘုရားဖြူ ဆရာတော်ကလည်း မန္တလေး မစိုးရိမ်တိုက်မှာ သူ နာယကလုပ်နေတုန်း လန်ဒန်က နိုင်ငံခြားသာသနာပြုအသင်းအတွက် လယ်တီဆရာတော်ကြီး ရေးခိုင်းလို့ သဒ္ဒတ္ထရတနာဝလိပါဠိ အဘိဓာန် လုပ်တုန်းက သူလဲပါတာပဲ။ သူတာဝန်ယူတဲ့ အဘိဓာန်အဖုံးမှာ သူ့ဘွဲ့နာမကို အင်္ဂလိပ် ပါဠိလို ဖော်ပြထားတာရှိပါတယ်။ အဲဒီအချိန်က လန်ဒန်ကို လယ်တီဆရာတော်ကြီးရဲ့ တရားတွေ မစိုးရိမ် ဦးဉာဏ အင်္ဂလိပ်လို ရေးပြီး ပို့တာလဲ သိသိကြီးနဲ့ သာသနာပြန့်ဖို့ဟာက အင်္ဂလိပ်စာရမှ ဖြစ်မှာကို မသိသလို လုပ်လိုက်တာပါပဲ။” ဆိုပြီး သူ့ရဲ့ လူမှုကွန်ရက်စာမျက်နှာမှာ ရေးသား သုံးသပ်ပြထားပါတယ်။
၁၉၂၈-ခုနှစ် ဝန်းကျင်ကာလဆိုတာက မြန်မာနိုင်ငံမှာ အင်္ဂလိပ်ဆန့်ကျင်ရေး ဝံသာနုအသင်းတွေ မှိုလိုပေါက်နေတဲ့အချိန်၊ အဲဒီဝံသာနုအသင်းတွေကို ထောက်ခံအားပေးကြတဲ့ သံဃသာမဂ္ဂီအသင်းတွေ အင်တိုက်အားတိုက် ပေါ်လာတဲ့အချိန်၊ “ဗမာစာသည် တို့စာ၊ ဗမာစကားသည် တို့စကား” ဆိုတဲ့ ကြွေးကြော်သံနဲ့အတူ တို့ဗမာအစည်းအရုံး ပေါ်ထွက်လာဖို့ တာစူနေတဲ့အချိန်လည်းဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလိုအခြေအနေမှာ “ရဟန်းတော်များ အင်္ဂလိပ်စာနဲ့ တခြားဘာသာစကား သင်ကြားရေး” ဆိုပြီး ကြွေးကြော်တာဟာ အချိန်ကောင်းမဟုတ်နေဘူးလို့ တချို့က ယူဆကြပေမယ့် အရှင်အာဒိစ္စဝံသကတော့ အဲ့ဒီလိုမယူဆဘူး။ မြန်မာရဟန်းတော်တွေ အင်္ဂလိပ်စာ ဘာသန္တရ သင်တာ တော်တော်လေး နောက်ကျနေပြီလို့ သူ့ရဲ့ စာအုပ်ထဲမှာ ထည့်ရေးသွားပါတယ်။
အသောကမင်းကြီးလက်ထက် ၉-တိုင်း ၉-ဌာန သာသနာပြုအဖွဲ့တွေ စေလွှတ်တဲ့အခါမှာကတည်းကိုက အဲဒီသာသနာပြုအဖွဲ့တွေဟာ ကြိုတင်ပြီး ဘာသာစကားတွေ သင်ယူခဲ့ရတယ် ဆိုတဲ့အချက်ကို ထောက်ပြခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ် ၁၀၀ ဝန်းကျင် အဲဒီအချိန်ကာလမှာတော့ အရှင်အာဒိစ္စဝံသကို သာသနာဖျက် မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ အားပေးလို့ သမုတ်ခဲ့ကြပြီး ဆန့်ကျင်တဲ့သူတွေသာ ပိုများလာခဲ့ပါတယ်။
သံဃာများ လူရုံးသို့ မရောက်ရေး
သံဃာတွေအပေါ်မှာ စေတနာကြီးတဲ့ အရှင်အာဒိစ္စဝံသဟာ “သံဃာများ လူရုံးသို့ မရောက်စေဘဲ သံဃာအချင်းချင်းဖြစ်ပွားတဲ့ မှုခင်းများကို သံဃာများကသာ ဆုံးဖြတ်နိုင်တဲ့ ဝိနည်းဥပဒေတစ်ရပ် ပြဋ္ဌာန်းရေး” ကြွေးကြော်မှုကိုလည်း သူကပဲ စတင်လုပ်ဆောင်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါကြောင့်လည်း ၁၉၃၅ ခု ဖေဖော်ဝါရီမှာ ဆာ ဂျေ အေ မောင်ကြီး တင်သွင်းတဲ့ “ဝိနယဓရ ဥပဒေ” အတည်ဖြစ်ရေးအတွက် ဆရာတော် အထူးကြိုးပမ်းခဲ့ပါတယ်။
ဒီတစ်ခါမှာလည်း ကန့်ကွက်သူတွေပေါ်လာပြီး ဘုရားသားတော်တွေကို ကုလားဥပဒေနဲ့ အုပ်ချုပ်တော့မလိုလို ဝါဒဖြန့် သတင်းလွှင့်တာတွေ၊ အရှင်အာဒိစ္စဝံသကိုလည်း အင်္ဂလိပ်အစိုးရ အလိုတော်ရိပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ် ပုံဖော်ကြတာတွေနဲ့ ရင်ဆိုင်ရပြန်ပါတယ်။ ဒါကြောင့်ပဲ ဒီဝိနည်းဥပဒေ ဖြစ်ပေါ်ရေးနဲ့ ပတ်သက်ပြီး “ဓမ္မဝိနယပြန်တမ်း” ဆိုတဲ့ အမည်နဲ့ စာအုပ်နှစ်မျိုး ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့တယ်။ “ကျွန်ုပ်သည်ကား မထေရ်ကြီးသော၊ မထေရ်ငယ်သော ကျွန်ုပ်သဘောနှင့် မထပ်မိသမျှ ကြောင်းကျိုးဖော်ပြ ရှင်းလင်းရန် တာဝန်ခံထားသူတစ်ဦး ဖြစ်ပါသည်။ မည်သူက တာဝန် လွှဲအပ်ထားသလဲဆိုမူ ကျွန်ုပ်ဟာ ကျွန်ုပ်ပင် တာဝန်ခံထားသူ ဖြစ်၏။” ဆိုပြီး ဓမ္မဝိနယပြန်တမ်းမှာ ဆရာတော်က ထည့်သွင်း ရေးသားထားခဲ့ပါတယ်။
ဘိက္ခုနီအရေးတော်ပုံ
ဆရာတော်ဟာ ဘိက္ခုရဟန်းတော်တွေအတွက် ရှေးရေးမျှော်တွေးပြီး ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ပေးခဲ့သလို တိမ်မြှုပ်ပျောက်ကွယ်ပြီး အဆက်ပြတ်နေတဲ့ ရဟန်းမ ဘိက္ခုနီသာသနာ တစ်ဖန် ပြန်လည် ပေါ်ထွန်းလာဖို့ကိုလည်း အလေးထားပြီး ကြိုးစားပေးခဲ့ပါတယ်။ ဒီ့အတွက်ကြောင့် ၁၉၃၃-ခုနှစ်မှာ ဘိက္ခုနီသာသနောပဒေသကျမ်းကို ရေးသားခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ အရပ်ရပ်ရှိ ပိဋကအကျော် ဆရာတော်များထံ ပို့ကာ ထင်မြင်ချက်များရယူခဲ့ပါတယ်။ ရဟန်းပညာရှိ လူပညာရှိတို့ရဲ့ ထောက်ခံချက်များရရှိခဲ့သလို မထောက်ခံတဲ့သူတွေနဲ့ သတင်းစာဆရာများကလည်း သတင်းစာတွေထဲကနေ စတင် ကန့်ကွက်သံတွေထွက်လာကြပါတယ်။ စာအုပ်မထွက်ခင် ကြေညာစာစောင် ထွက်လာချိန်မှာကတည်းက ဆန့်ကျင်ရေး ဂယက်လှိုင်းတွေ ထလာခဲ့တယ်လို့ဆိုတယ်။
ဒီလို ဆန့်ကျင်ကန့်ကွက်မှု ကြားထဲကနေပဲ စာမျက်နှာ ၃၀၀-ခန့်ရှိ (ကရောင်း ၁၆-ချိုးအရွယ်) ဘိက္ခုနီသာသနောပဒေသကျမ်းကို ၁၉၃၄-ခုနှစ်မှာ ထုတ်ဝေ ဖြန့်ချီလိုက်ပါတော့တယ်။ ဒါဟာ ၂၀-ရာစု မြန်မာ့ဗုဒ္ဓဘာသာသမိုင်းမှာ ပွဲအဆူဆုံး အရေးတော်ပုံကြီးဖြစ်လာဖို့ရဲ့ အစလို့ပဲဆိုရပါမယ်။ ဒီလာမယ့် ဘိက္ခုနီအရေးတော်ပုံက ၁၉၂၈-မှာ ဖြစ်ခဲ့တဲ့ ဘာသန္တရအရေးတော်ပုံထက် ပိုမိုကြီးမား ကျယ်ပြန့်ခဲ့သလို မတူကွဲပြား ခြားနားချက်တွေလည်း ရှိခဲ့ပါတယ်။
(၁) ရဟန်းတော်များ အင်္ဂလိပ်စာ စတဲ့ဘာသာစကား သင်ကြားရေး ဆိုတဲ့ ကြွေးကြော်သံထွက်လာပြီးတဲ့နောက်မှာ မသင်ကြားသင့်တဲ့ဘက်က ထောက်ပြရေးသားထားတဲ့ ကျမ်းတစ်စောင် ထွက်ပေါ်လာခဲ့ပေမယ့် ယနေ့ခေတ်မှာ အမျိုးသမီးတွေလည်း ဘိက္ခုနီ ရဟန်းမ ပြုခွင့်ရှိတယ်ဆိုတာကို အကိုးအကားပြ ရေးသားထားတဲ့ ဘိက္ခုနီသာသနောပဒေသကျမ်းကို ကန့်ကွက်တဲ့အနေနဲ့ ဘိက္ခုနီ ရဟန်းမ မပြုသင့်တဲ့ဘက် ထောက်ပြရေးသားထားတဲ့ ကျမ်းတစ်ကျမ်းမှ မထွက်ပေါ်လာခဲ့ပါဘူး။
(၂) ဘာသန္တရအရေးတော်ပုံဟာ အင်္ဂလိပ်စတဲ့ဘာသာစကား သင်ခြင်းကိစ္စကို အငြင်းပွားကြရင်း ဖြစ်တဲ့ အရေးတော်ပုံဖြစ်ခဲ့ပေမယ့် ဒီဘိက္ခုနီအရေးတော်ပုံကတော့ အမျိုးသမီးတွေ ဘိက္ခုနီပြုလုပ်လို့ မရတော့ပါဘူးဆိုပြီး အငြင်းပွားကြရင်း ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ အရေးတော်ပုံ ဟုတ်မနေပါဘူး။ ဘိက္ခုနီသာသနောပဒေသကျမ်းစာအုပ် စာမျက်နှာ ၂၄ နဲ့ ၂၆ မှာ ပါဝင်တဲ့ စကားရပ် ၂-ခုကို အကြောင်းပြုပြီး ဆန့်ကျင် ကန့်ကွက် အငြင်းပွားကြရာကနေ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ အရေးတော်ပုံဖြစ်တယ်။
(၃) ဘာသန္တရအရေးတော်ပုံတုန်းက အစပိုင်းမှာသာ သတင်းစာထဲ ကန့်ကွက်ရေးသားခဲ့ကြသူတွေ ရှိခဲ့ပေမယ့် တစ်လျှောက်လုံး အဓိကတိုက်ခိုက်ခဲ့သူက ဘုရားဖြူဆရာတော် ဦးရာဇိန္ဒ တစ်ပါးပဲ ထင်ထင်ရှားရှားရှိတယ်။ ဒါပေမယ့် ဒီဘိက္ခုနီအရေးတော်ပုံမှာတော့ ဇောတနာရာမ၊ ဗားကရာ၊ သာဓု၊ ဘုရားဖြူ စတဲ့ ဆရာတော်တွေ၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဦးလင်း ဦးဆောင်တဲ့ လူပြန်တော်ကြီးတွေ အပါအဝင် မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ အယ်ဒီတာချုပ် ဦးစိန်း၊ ဒီးဒုတ်ဦးဘချို စတဲ့ နိုင်ငံရေးသမားတွေနဲ့ မျိုးချစ်ဆိုတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးတွေက အုပ်စုဖွဲ့ ထိုးနှက်တိုက်ခိုက် ခဲ့ကြတာဖြစ်တယ်။
ဒီလို ကွဲပြားခြားနားချက်တွေနဲ့အတူပဲ ဘိက္ခုနီအရေးတော်ပုံဟာ ဘာသန္တရအရေးတော်ပုံဖြစ်ပွားအပြီး ၇-နှစ်အကြာ (အရှင်အာဒိစ္စဝံသ ရဟန်းဝါ ၃၄-ဝါ သက်တော် ၅၃-နှစ်) မှာ ပေါ်ပေါက်လာပါတော့တယ်။ အရှင်အာဒိစ္စဝံသဟာ ဘိက္ခုနီသာသနောပဒေသကျမ်းကို ယနေ့ခေတ်မှာ ဘိက္ခုနီ ဖြစ်ပေါ်သင့်၍ ဖြစ်ပေါ်စေလိုခြင်းနဲ့ ဗုဒ္ဓသာသနာတော်သက် ငါးထောင်မျှမဟုတ် လုံ့လဝီရိယ ရှိနေသမျှ ရှည်ကြာနိုင်ကြောင်း အားလုံး သဘောပေါက် နားလည်ရေးတို့အတွက် ရည်ရွယ်ပြီး ရေးသားခဲ့တယ်လို့လည်း ဖော်ပြထားပါတယ်။
အပိုင်း (၃) ဆက်ရန်….
