နိုင်ငံရေးသိပ္ပံပညာ အပိုင်း (၁၈)

 နိုင်ငံရေးသိပ္ပံပညာ အပိုင်း (၁၈)

အမေရိကန် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေ

၁၇၈၉ ခုနှစ်တွင် ရေးဆွဲခဲ့သော အမေရိကန် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေမှာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ပြင်ဆင်ရန် အခက်ဆုံးသော ဥပဒေဖြစ်သည် ။ ဤသို့ ပြင်ဆင်ရန်ခက်မှုကြောင့် ၎င်းဥပဒေကို ရေးဆွဲသည့် ၁၇၈၉ ခုနှစ်မှ ယနေ့ ၁၉၆၃ ခုနှစ်အထိ နှစ်ပေါင်း ၁၇၄ နှစ်အတွင်း ပြင်ဆင်ချက်ပေါင်း ၂၂ ခုသာ ရှိသည်။ အခြေခံဥပဒေများကို ခေတ်နှင့် လျော်ညီအောင် အခါအားလျော်စွာ ပြင်ဆင်သင့်သော်လည်း ဤမျှ ရှည်လျားသောကာလအတွင်း ပြင်ဆင်ချက် ၂၂ ခုသာရှိခြင်းကို ကြည့်ခြင်းဖြင့် အမေရိကန် အခြေခံဥပဒေ မည်မျှပြင်ဆင်ရန် ခက်ခဲကြောင်း ခန့်မှန်းကြည့်နိုင်ပေမည်။

၁။ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေကို ပြင်ဆင်ရန် အထက်လွှတ်တော်နှင့် အောက်လွှတ်တော်တို့ သီးခြားစွာဖြင့် ၂/၃ သောမဲဖြင့် တင်သွင်းနိုင်သည်။ ၎င်း ၂/၃ မှာ လွှတ်တော် တခုစီတွင် တက်ရောက်သော အမတ်များ၏ ၂/၃ မဟုတ်ပေ။ လွှတ်တော် တခုစီတွင် ရှိသော အမတ်ပေါင်း ၂/၃ စီဖြစ်ရမည်။

၂။ ပြည်နယ်စုစုပေါင်း ၂/၃ တို့က ပြင်ဆင်ရန် လိုကြောင်း တင်ပြသောအခါ ကွန်ဂရက်က ၎င်းအဆိုပြုချက်ကို စဉ်းစားရန် အထူးလွှတ်တော်တရပ် ရွေးကောက်တည်ထောင်ပေးရသည်။

၃။ အခြေခံဥပဒေကို ပြင်ဆင်ချက် အတည်ဖြစ်ရန် ပြည်ထောင်စုတွင်ပါဝင်သော ပြည်နယ်စုစုပေါင်း၏ ၃/၄ တို့က သဘောတူရပေသည်။ ၃/၄ တို့က သဘောမတူလျှင် ပြင်ဆင်ချက် အတည်မဖြစ်တော့ပေ။

ပြင်သစ်ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေ

ပြင်သစ်နိုင်ငံသည် ပြင်ဆင်ရန် ခက်ခဲသော ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေကို အသုံးပြုသည့် ယူနီ တရီနိုင်ငံတနိုင်ငံဖြစ်သည်။ အခြေခံဥပဒေကိုပြင်ဆင်ရန် ပြင်သစ်အောက်လွှတ်တော်(National Assembly) ကသာတင်သွင်း နိုင်သည်။ အောက်လွှတ်တော်က အတည်ပြုပြီး အထက်လွှတ်တော် (Council of State) ကို တင်ပြရသည်။ အကယ်၍ လွှတ်တော်နှစ်ရပ်အနက်မှ လွှတ်တော်တခုခုတွင် သာမန်မဲအများအားဖြင့် အတည်ပြုခြင်းဖြစ်ခဲ့လျှင် ပြင်ဆင်ချက်အတည်ဖြစ်စေရန် ပြည်သူ့ ဆန္ဒ ကောက်ခံ ခြင်း ပြုရသည်။

ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေပြင်ဆင်ရန် အဆိုကို အောက်လွှတ်တော်၏ ၂/၃ သော အမတ်များ နှင့် အထက်လွှတ်တော်၏ ၃/၅ သော အမတ်များက သဘောတူလျှင် ပြင်ဆင်ချက်အဆိုအတည်ဖြစ်သည်။ ပြည်သူ့ဆန္ဒကောက်ခံခြင်းပြုရန်မလိုပေ။

အီတလီ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေ

အီၤတလီတွင် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မတိုင်မီက ပြင်ဆင်ရန်လွယ်ကူသော ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံ ဥပဒေ ကို အသုံးပြုခဲ့သည်။ အာဏာရှင်မူဆိုလိုနီသည် ပြင်ဆင်ရန်လွယ်ကူသော ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေ ကို လိမ္မာပါးနပ်စွာ အသုံးပြု၍ ပြည်သူတို့၏ အခွင့်အရေးများကို ဖျက်ဆီးကာ ၁၉၂၂-ခုနှစ်တွင် ၎င်းကို၎င်း အီတလီပြည်၏ အာဏာရှင်တစ်ယောက်ဖြစ်လာအောင် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။

အထက်ပါ အကြောင်းကြောင့် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးသောအခါ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေကို အသစ်ရေးဆွဲ၍၊ ၎င်းအခြေခံဥပဒေကို ပြင်ဆင်ရန် အခြေခံဥပဒေ၏ အပုဒ်“၁၃၈”ဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း ပြဌာန်းထားခဲ့သည်။

အခြေခံဥပဒေကို ပြင်ဆင်ရန် အောက်လွှတ်တော် (Chamber of Deputies) က သော်လည်း ကောင်း အထက်လွှတ်တော် (Senate) က သော်လည်းကောင်း တင်သွင်းနိုင်သည်။ ၎င်းပြင်ဆင်ချက် အဆိုကို လွှတ်တော်နှစ်ရပ်လုံးက တကြိမ်နှင့် တကြိမ်ရက်ပေါင်း “၉၀” ခြား၍ စည်းဝေရသည်။ လွှတ်တော်နှစ်ရပ်လုံးမှ နှစ်ကြိမ်စလုံး သာမန်အမတ်အများစုက သဘောတူလျှင် ပြင်ဆင်ချက်အဆိုကို အတည်ဖြစ်သည်။

လွှတ်တော်နှစ်ခုအနက်မှ လွှတ်တော်တစ်ခုခုတွင် ပါဝင်သော အမတ်ဦးရေ၏ ၁/၅ က သော် လည်းကောင်း မဲဆန္ဒရှင် ၅၀၀၀၀ (ငါးသောင်း) က သော်လည်းကောင်း ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေကို ပြင်ဆင်ရန်တောင်းဆိုလျှင် ပြည်သူ့ဆန္ဒကောက်ခံခြင်း (Referendum) ပြုရသည်။ သို့ရာတွင် လွှတ်တော်နှစ်ရပ်စလုံး၌ နှစ်ကြိမ်စလုံး အမတ် ၂/၃ ဖြင့် ပြင်ဆင်ချက် အဆိုကို အတည်ပြုခဲ့ပါက ပြည်သူ့ဆန္ဒကောက်ခံခြင်းပြုရန် မလိုပေ။

အိန္ဒိယဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေ

အိန္ဒိယပြည်ထောင်စုနိုင်ငံတွင် ဗဟိုအစိုးရ၏ ဥပဒေပြုရေးဌာနဖြစ်သော ဗဟိုလွှတ်တော်နှစ်ခုပေါင်း မှ လွှတ်တော်တက်ရောက်လာသည့် ကိုယ်စားလှယ် အမတ်ပေါင်း ၂/၃ က သဘောတူညီလျှင် ပြင်ဆင် ချက်အဆိုအတည်ဖြစ်သည်။

ကနေဒါ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေ ပြင်ဆင်ပုံ

ကနေဒါနိုင်ငံတွင် အခြေခံဥပဒေကို ပြင်ဆင်လိုလျှင် ကနေဒါလွှတ်တော်နှစ်ရပ်က ဗြိတိသျှဘုရင်- ဘုရင်မထံ ပြင်ဆင်ချက်ကို တင်ပြရသည်။ ၎င်းပြင်ဆင်ချက်ကို ဗြိတိသျှပါလီမန်က ဆွေးနွေးအတည် ပြုရသည်။ ထို့ကြောင့် ကနေဒါနိုင်ငံတွင် အသုံးပြုသော အခြေခံဥပဒေပြင်ဆင်နည်းမှာ တခြားပြည်ထောင်စု များတွင် သုံးသောနည်းများနှင့် စာကြည့်လျှင်လွယ်ကူသည်။ သို့ရာတွင်ပြင်ဆင်ချက်ကို တခြားနိုင်ငံတနိုင်ငံကို တင်ပြရသဖြင့် ပြင်ဆင်ချက်များ နှောင့်နှေးကြန့်ကြာစေနိုင်သည့်အပြင် တိုင်းပြည်၏ ဂုဏ်သိက္ခာကိုလည်း ထိခိုက်သည်။

နိုင်ငံရေးသိပ္ပံပညာ အပိုင်း (၁၇)

 နိုင်ငံရေးသိပ္ပံပညာ အပိုင်း (၁၇)

နယူးဇီလန်ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေ

နယူးဇီလန် နိုင်ငံ၏ အခြေခံဥပဒေသည် ပြင်ဆင်ရန် လွယ်ကူသော အခြေခံဥပဒေဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ၎င်း နယူးဇီလန်နှင့် အင်္ဂလန်တို့သာ ပြင်ဆင်ရန် လွယ်ကူသော အခြေခံဥပဒေကို အသုံးပြုကြသည်။ ၎င်းနှစ်နိုင်ငံတို့သည် ပြင်ဆင်ရန်လွယ်ကူသော အခြေခံဥပဒေကို အသုံးပြုကြသော် လည်း ဗြိတိသျှတို့၏ အခြေခံဥပဒေမှာ မှတ်တမ်းတင်ထားသော အခြေခံဥပဒေ မဟုတ်ပဲ နယူးဇီလန် အခေခံဥပဒေမှာမူ မှတ်တမ်းတင်ထားသော ဥပဒေဖြစ်သည်။

နယူးဇီလန်သည် အင်္ဂလိပ်ကိုလိုနီနိုင်ငံဖြစ်ခဲ့ပြီး ၁၈၅၂ ခုနှစ်၌ ဒိုမီနီယံလွတ်လပ်ရေးရသဖြင့် ၁၈၇၆ ခုနှစ်တွင် ယူနီတရီနိုင်ငံ အဖြစ် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်အခြေခံဥပဒေအပိုဒ် “၆၁” ဖြင့် အခြေခံဥပဒေကို ရိုးရိုးဥပဒေများကို ပြင်ဆင်ပြုလုပ်သကဲ့သို့ ပါလီမန်က ပြင်ဆင်နိုင်ကြောင်း ဖေါ်ပြထားခြင်းဖြင့် နယူးဇီလန် အခြေခံဥပဒေသည် ပြင်ဆင်ရန်လွယ်ကူသော ဥပဒေဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားသည်။

ယူနီထရီနိုင်ငံများဖြစ်ကြသော အင်္ဂလန်နှင့် နယူးဇီလန်နိုင်ငံများ၌ပြင်ဆင်ရန် လွယ်ကူသော အခြေ ခံဥပဒေများ ရှိကြခြင်းဖြင့် ယူနီထရီ နိုင်ငံတိုင်း၌ ပြင်ဆင်ရန်လွယ်ကူသော အခြေခံဥပဒေများ ရှိရမည်ဟု မယူဆအပ်ပေ။ ၎င်းနှစ်နိုင်ငံမှ အပ ကမ္ဘာတွင်မည်သည့်နိုင်ငံမှ ပြင်ဆင်ရန်လွယ်ကူသော အခြေခံဥပဒေကို မသုံးကြပေ။

နယူးဇီလန်နိုင်ငံ၌ ပြည်ထောင်စုအစိုးရကဲ့သို့ ဗဟိုအစိုးရနှင့်ဒေသဆိုင်ရာ ပြည်နယ်အစိုးရတို့ ရှိခဲ့သည်။ ၁၈၇၆ ခုနှစ်တွင် ဥပဒေပြုအဖွဲ့မှ ပြုလုပ်သော ဥပဒေဖြင့် ပြည်နယ်အစိုးရများကို လုံးဝဖျက်သိမ်းပြီး ယူနီထရီ နိုင်ငံပြုလုပ်လိုက်သည်။

နယူးဇီလန် နိုင်ငံ၌လွတ်တော် ၂ ခုရှိခဲ့သော်လည်း ၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် ဥပဒေဖြင့်လွှတ်တော် ၂ခု စံနစ်ကိုဖျက်သိမ်းပြီး လွှတ်တော်တခုတည်းရှိသော စံနစ်ကို အသုံးပြုခဲ့သည်။ အထက်ပါပြင်ဆင်ချက် ဥပဒေနှစ်ခုစလုံးမှာ အစိုးရဖွဲ့စည်းပုံ စံနစ်နှင့် သက်ဆိုင်နေသောကြောင့် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေများပင် ဖြစ်သည်။ ၎င်းဥပဒေများကို ပြင်ဆင်ရာတွင် ရိုးရိုးဥပဒေများကို ပြင်ဆင်သကဲ့သို့ ပြင်ဆင်ခြင်းဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် နယူးဇီလန် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေသည် ပြင်ဆင်ရန်လွယ်ကူသော အခြေခံဥပဒေပင်ဖြစ်၏။

ပြင်ဆင်ရန်လွယ်ကူသော အခြေခံဥဒေ၏ ကောင်းကျိုးများ

အနုမြူဒုံးပျံခေတ်တွင် ကမ္ဘာ့အခြေအနေမှာ နာရီ၊ မိနစ်၊ စက္ကန့်တိုင်းပြောင်းလဲနေသဖြင့် ခေတ်နှင့် ရင်ဘောင်တန်း လိုက်နိုင်ရန် ခေတ်မမှီသော ဥပဒေဟောင်းများကိုသာလျှင်မြန်စွာ ပြင်ဆင်ရန်လိုသည်။ ပြင်ဆင်ရန်လွယ်ကူသော အခြေခံဥပဒေကို အသုံးပြုသည့်အင်္ဂလန်သည် ပြင်ဆင်ရန်ခက်သည့် အခြေခံဥပဒေကို သုံးသည့် အမေရိကန်ထက်စော၍ မိန်းမများမဲပေးနိုင်ခြင်းကို ထောက်ရှုပါက ပြင်ဆင်ရန်လွယ်ကူသော ဥပဒေကောင်းကြောင်း သိသာနိုင်သည်။

ပြည်သူလူထုနိုင်ငံရေးအသိတရားမြင့်မားသည့် နိုင်ငံများတွင် ပြင်ဆင်ရန်လွယ်ကူသော အခြေခံဥပဒေကို အသုံးပြုခြင်းဖြစ် မလိုလားအပ်သော အစိုးရ၏ ဖေါက်ပြန်နိုင်မှုများကင်းပြီး တိုင်းပြည် လျှင်မြန်စွာ တိုးတက်နိုင်သည်။

ပြင်ဆင်ရန်လွယ်ကူသော အခြေခံဥပဒေကို ပြင်ဆင်ရာတွင် ပြင်ဆင်ရန်ခက်ခဲသော ဥပဒေကို ပြင်ဆင်ရသကဲ့သို့ အချိန်ကုန်လူပန်းမဖြစ်သည့်အပြင် ငွေကြေးအကုန်အကျများလည်းများစွာ သက်သာ သည်။

ပြင်ဆင်ရန်လွယ်ကူသော အခြခံဥပဒေ၏ မကောင်းကျိုးများ

ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေ၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ အစိုးရကပြည်သူလူထု၏ အခွင့်အရေးများကို မချိုးဖောက်နိုင်အောင် ကာကွယ်ထားရန် ပင်ဖြသစ်သည်။ ထို့ကြောင့်အခြေခံ ဥပဒေမှာ သေချာ တိကျ ပြတ်သားရန်လိုသည်။ ဥပဒေကိုပြင်ဆင်ရန်လွယ်သည်ကို အခွင့်ကောင်းယူ၍ မကြာခဏပြင်ဆင်ခြင်းဖြင့် တိကျပြတ်သားမှုမရှိပဲ ရှုပ်ထွေးနေပေမည်။ ဤသို့ဖြစ်လာလျှင် အခြေခံဥပဒေ၏ ရည်ရွယ်ချက်ဖြစ်သော ပြည်သူလူထု၏ အခွင့်အရေးကို ကာကွယ်ရန်မှာ ဖြစ်နိုင်တော့မည်မဟုတ်ပေ။

စိတ်လှုပ်ရှားမတည်ငြိမ်သောလူမျိုးနှင့် ပြင်ဆင်ရန်လွယ်ကူသော ဥပဒေမှာ သဟာဇတ မဖြစ်နိုင် တော့ပေ။ အကြောင်းမှာ ကောင်းနိုးနိုးဖြင့် စိတ်ရူးပေါက်တိုင်း မကြာခဏပြင်ဆင်ခြင်းဖြင့် “အကျိုး လို၍ညောင်ရေလောင်း ပတ်ထန်းတွေ့” ဆိုသောသကားပုံအတိုင်း ဖြစ်နိုင်သောကြောင့်ပင် ဖြစ် သည်။

ပြင်ဆင်ရန်လွယ်ကူသော အခြေခံဥပဒေရှိနိုင်သည့်နိုင်ငံတွင် အစိုးရ၏လုပ်ဆောင်ချက်များကို အမြဲမပြတ် စောင့်ကြည့်ရန်လိုသည်။ အစိုးရ၏ မည်သည့်ဆောင်ရွက်ချက်က ကောင်းသည် မည်သည့်ဆောင်ရွက်ချက်က မကောင်းဟူ၍ ပိုင်းခြားဝေဖန်နိုင်သည့် နိုင်ငံရေးအသိတရား လူထု၌ရှိရန် လိုသည်။ ပြည်သူလူထု၌ ဤကဲ့သို့သော နိုင်ငံရေးအသိတရား မြင့်မားမှုမရှိလျှင် အီတလီလူထု အားမူဆိုလီနီ လှည့်စားသွားသကဲ့သို့ လှည့်စားခြင်းကို ခံရပေလိမ့်မည်။

ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံများနှင့် ပြင်ဆင်ရန်လွယ်ကူသော ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေသည် “ဘုန်းကြီးနှင့် ဘီးပမာ” အလှမ်းကွာခြားလှသည်။ အကြောင်းမှာ ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံများတွင် ဗဟိုအစိုးရနှင့် ပြည်နယ်အစိုးရတို့ အာဏာကိုခွဲဝေယူထားကြသောကြောင့် အစိုးရတဖွဲ့ပိုင် အခွင့်အာဏာကို အစိုးရတဖွဲ့က ထိပါးနိုင်ခြင်းမရှိရန်လိုသောကြောင့်ပင် ပြင်ဆင်ရန်လွယ်ကူသော အခြေခံဥပဒေကို အသုံးပြုပါက အစိုးရ တဖွဲ့၏ အခွင့်အာဏာကို တဖွဲ့က ကျူးလွန်ထိပါးပေလိမ့်မည်။ ထို့ကြောင့် မည်သည့် ပြည်ထောင်စု နိုင်ငံတွင်မှ ပြင်ဆင်ရန်လွယ်ကူသော ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေကို အသုံးမပြုကြချေ။

Coach *သင္ * Know *သိ * Practice *က်င့္ * Wisdom* ရ* ဤေလာက။

နိုင်ငံရေးသိပ္ပံပညာ အပိုင်း (၁၆)

 နိုင်ငံရေးသိပ္ပံပညာ အပိုင်း (၁၆)

ဗြိတိသျှဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေ

ဗြိတိသျှ အခြေခံဥပဒေများမှာ ထုံးတမ်းစဉ်လာများ၊ အခြေအနေအရဖြစ်ပေါ်လာသော အစဉ်အလာ များနှင့် ဥပဒေပြုအဖွဲ့မှ ပြုလုပ်သောဥပဒေများကို ပေါင်းစပ်ထားသည့် ပြင်ဆင်ရန်လွယ်ကူသည့် အခြေခံဥပဒေပင် ဖြစ်သည်။ ၎င်းအခြေခံဥပဒေများကို မှတ်တမ်းတင်ထားသော အခြေခံဥပဒေများနှင့် မှတ်တမ်းတင်မထားသော အခြေခံဥပဒေများကို ရောစပ်ထားသည့် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေဟူ၍ လည်း မှတ်ယူနိုင်သည်။

ထုံးတမ်းစဉ်လာအားဖြင့် ၁၀၆၆ - ခုနှစ်တွင် နော်မန်ဒီနယ်စားကြီးဝီလျံသည် အင်္ဂလန်ကိုသိမ်းပြီးမင်း ဆက်အသစ် တည်ထောင်ကာ နော်မန်စနစ်များနှင့် အင်္ဂလိပ်စနစ်များကို ရောစပ်၍ အစဉ်အလာ အဖြစ်အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ဘဏ္ဍာတော် ကောက်ခံရန်ကိစ္စများအတွက် အင်္ဂလန်ဘုရင်သည် ဘုရင့်အကြံ ပေးအဖွဲ့သို့ ပြည်သူပြည်သားတို့၏ကိုယ်စားလှယ်များကို တက်ရောက်စေခဲ့သည်။ ဤကဲ့သို့သော အစဉ်အ လာကို အကြောင်းပြု၍ ပါလီမန်စနစ်ပေါ်လာသည်။

ပထမ အလစ်ဇဘုရင်မ ထီးနန်းဆက်ခံခြင်းကို ပါလီမန်တို့ ဥပဒေပြုစေပြီး အတည်ပြုစေခိုင်းချက်ကို အကြောင်းပြု၍ နောင်အခါ “ထီးနန်း ဆက်ခံသောဘုရင်၊ ဘုရင်မတိုင်း ပါလီမန်၏ အတည်ပြုချက် ရယူရမည် ဟူသော အစဉ်အလာ တစ်ရပ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။

၁၆၈၈- ခုနှစ်တွင် စတူးဝပ်မင်းဂျိမ်းစ် (၂) သည် ပါလီမန်နှင့် ပဋ္ဋိပက္ခဖြစ်ပြီး မိဖုရားနှင့် သားကိုခေါ်ကာ နိုင်ငံခြားသို့ထွက်ပြေးသောကြောင့် ပါလီမန်သည် ဟော်လန်ဘုရင်ဝီလျံ(၃) နှင့် ၎င်း မိဖုရားဂျိမ်းစ်(၂)၏ သမီးအေရီ တို့ကို အင်္ဂလန်၏ ဘုရင် နှင့်ဘုရင်မ အဖြစ်တင်မြှောက်သည်။ ပါလီမန်သည် ဥရောပအရ တန်ခိုးမရှိသော်လည်း အခြေအနေအရ ဘုရင်တပါးကို နန်းစွန့်သွားသည်ဟု ကြေငြာပြီး ဘုရင်အသစ်တပါးကို ခန့်အပ်ခဲ့သည်။

အထက်တွင်ဖေါ်ပြခဲ့သော ထုံးတမ်းစဉ်လာနှင့် အခြေအနေအရဖြစ်ပေါ်လာသော ဥပဒေများအပြင် မှတ်တမ်းတင်မထားသော်လည်း ၎င်းဥပဒေများကို ချိုးဖောက်လျှင် တရားရုံးမှ အရေးယူနိုင်သော ဥပဒေ များလည်းရှိသည်။ ဥပမာ ဘုရင်သည် အမှားများကိုကျူးလွန်ခွင့်မရှိပေ။

၁၉၁၁-ခုနှစ်တွင် ပါလီမန်အက် ဥပဒေဖြင့် ဗြိတိသျှပိလီမန်၏ သက်တမ်းကို ၇- နှစ် မှ ၅- နှစ်သို့ လျော့ချခဲ့သည်။ ဤဥပဒေပြင်ဆင်ချက် မတိုင်ခင်ကာလက ပြည်သူ့ကိုယ်စားလှယ်များမဟုတ်သော အ ထက်လွှတ်တော်သည် ပြည်သူ့ ကိုယ်စာလှယ်များဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားသော အောက်လွှတ်တော်ထက် တန်ခိုး ကြီးကြောင်းတွေ့ရသည်။ အောက်လွှတ်တော်မှ တင်သွင်းသော မည်သည့်ဥပဒေကိုမဆို အထက် လွှတ်တော်က ဗီတို(Veto) ဖြင့် လုံးဝပယ်ချနိုင်သည်။ ယင်းသို့ ပြည်သူ့ကိုယ်စားလှယ်များ မဟုတ်သော အထက်လွှတ်တော်က တန်ခိုးကြီးနေခြင်းမှာ ဒီမိုကရေစီနှင့် ဆန့်ကျင်သည်။ ထို့ကြောင့် ၁၉၁၁- ခု ပါလီမန် အက် ဥပဒေဖြင့် အထက်လွှတ်တော်၏ ဗီတိုအာဏာကို အချိန်ဆွဲထားနိုင်သော ဗီတို အာဏာ(Supensive Veto) အဖြစ်လျော့ချခဲ့၏။

အချိန်ဆွဲထားနိုင်သော ဗီတို အာဏာအရ အထက်လွှတ်တော်သည် အောက်လွှတ်တော်မှ တင်သွင်းလိုက်သော ဥပဒေကြမ်းကို ယခင်သကဲ့သို့ မကြိုက်လျှင် လုံးဝပယ်ချနိုင်ခွင့်မရှိဘဲ တင်သွင်းထား သော ဥပဒေကြမ်းကို ၂-နှစ်ခြားတခါ ၃-ကြိမ်သာပယ်ချနိုင်မှ တစ်နှစ်ခြားတခါ ၂-ကြိမ်သို့ လျှော့ချလိုက်သည်။ ၎င်းအပြင် ၁၉၁၇-ခုနှစ်နှင့် ၁၉၄၄-ခုနှစ်များတွင် ပထမကမ္ဘာစစ်နှင့် ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ကာလများ ဖြစ်နေသောကြောင့် အထူးဥပဒေအဖြစ် ပါလီမန်သက်တမ်းကို တိုးခဲ့သည်။

ဤကဲ့သို့ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေနှင့် သက်ဆိုင်သောဥပဒေများကို ရိုးရိုးဥပဒေများ ပြင်ဆင်ပြုလုပ်သကဲ့သို့ သာမန် မဲအများစုဖြင့် ပါလီမန်က ပြင်ဆင်ခဲြ့ခင်းဖြစ်သည်။ ထိုကြောင့် ဗြိတိသျှ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေမှာ ပြင်ဆင်ရန်လွယ်ကူသော အခြေခံဥပဒေ ဖြစ်ကြောင်းထင်ရှားသည်။

နိုင်ငံရေးသိပ္ပံ အပိုင်း (၁၅)

 နိုင်ငံရေးသိပ္ပံ အပိုင်း (၁၅)

ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေ

ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေကို ခေတ်သစ်နည်းအရ ဖွဲ့ကြည့်ပါက ပြင်ဆင်ရန်လွယ်ကူသော ဥပဒေနှင့် ပြင်ဆင်ရန်ခက်ခဲသော ဥပဒေဟူ၍ နှစ်မျိုးတွေ့ရပေမည်။ ဥပဒေတစ်ခုကို ရာသက်ပန် ကောင်းမွန်ပြည့်စုံနေမည်ဟု မယူဆအပ်ပေ။ ပြောင်းလဲနေသော ခေတ်နှင့်လျော်ညီသောဥပဒေကို ရေးဆွဲကြည့်သည့် တိုင်းပြုပြည်ပြု လွှတ်တော်တိုင်းသည် နောင်အခါ စီရင်ချက်နည်းနိုင်သမျှနည်းအောင် ကြိုးစားအားထုတ်၍ ဥပဒေများကို ရေးဆွဲကြစမြဲ ဖြစ်သည်။သို့ရာတွင် အချိန်အခါ အားလျော်စွာ ပြင်ဆင်ရန် လိုလားမည်ကိုလည်း သိရှိကြသဖြင့် ၎င်းတို့ရေးဆွဲသော ဖွဲ့စည်း အုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေထဲမှာပင် ဥပဒေ များကို မည်သို့ပြင်ဆင်ရမည်ဟု အတိအကျ ရေးသားပြဌာန်းထားလေ့ရှိသည်။

ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေကို ပြင်ဆင်ရာတွင် ရိုးရိုးဥပဒေကို ပြင်ဆင်ပြုလုပ်သကဲ့သို့ အမတ် အများစု၏ သဘောတူညီချက်ဖြင့် ပြင်ဆင်နိုင်လျှင် ၊ပြင်ဆင်ရန်လွယ်ကူသော အခြေခံဥပဒေဟုခေါ်၍ အခြေခံဥပဒေကိုပြင်ဆင်ရာတွင် သတ်မှတ်ချက်တစ်ခုခု ထားရှိလျှင်(ဝါ) ရိုးရိုးနည်းမှတပါး တခြားသော နည်းလမ်း တခုခုဖြစ်စေ၊နည်းလမ်းများနှင့်ဖြစ်စေပြင်ဆင်ရပါက ပြင်ဆင်ရန်ခက်ခဲသော ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥးပဒေဟူ၍ ခေါ်ဆိုသည်။ ထို့ကြောင့်ပြင်ဆင်ရန် လွယ်ကူသောအခြေခံဥပဒေကိုခွဲခြားသိရှိလိုလျှင် ၎င်းအခြေခံဥပဒေကိုပြင်ဆင်သောနည်းလမ်းကို ကြည့်ရပေမည်။ တနည်းအားဖြင့် အခြေခံဥပဒေကို ပြင် ဆင်ရာ၌ ချုပ်ချယ်မှုရှိသည်နှင့်တပြိုင်နက် ၎င်းဥပဒေမှာပြင်ဆင်ရန်ခက်ခဲသောအခြေခံဥပဒေဖြစ်တော့သည်။

ပြင်ဆင်ရန်ခက်ခဲသောဥပဒေကိုပြင်ဆင်နည်းများ

၁။ချွင်းချက်ဖြင့် ဥပဒေပြုလွှတ်တော်က ပြင်ဆင်ခြင်း

၂။ပြည်သူ့ဆန္ဒကောက်ခံ၍ ပြင်ဆင်ခြင်း(Referendum.)

၃။ပြုပြင်ချကအတွက် အထူးဖွဲ့စည်းကျင်းပသောလွှတ်တော်ကပြင်ဆင်ခြင်း

၄။ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံများတွင် ပြည်နယ်များ၏မဲဆန္ဒဖြင့် ပြင်ဆင်ခြင်း။

၁။ချွင်းချက်ဖြင့် ဥပဒေပြုလွှတ်တော်က အခြေခံဥပဒေကိုပြင်ဆင်ရာတွင်လည်း သုံးမျိုးသုံးစား တွေ့ရှိရသည်။ ၎င်းတို့မှာ

(က)ဥပဒေပြုလွှတ်တော်သည် ရိုးရိုးဥပဒေများ ပြုလုပ်သကဲ့သို့ သာမန်မဲအများစုဖြင့် အခြေခံဥပဒေကို မပြင်ဆင်နိုင်ပေ။ သတ်မှတ်ထားသော လွှတ်တော်အမတ် အရေအတွက်ပြည့်ပြီး အများစု၏သဘောတူညီချက်ဖြင့် ပြင်ဆင်သော ကိုတာ (Quorun) နည်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့ကို ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မဖြစ်မီက ယူမေးနီးယားနှင့် ဘူ(လ်)ဂေးရီးယား နိုင်ငံများတွင် အသုံးပြုသည်။

(ခ)ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေကို ပြင်ဆင်ရန် လိုလာသောအခါ လက်ရှိဥပဒေပြုအဖွဲ့ကို ဖျက်သိမ်း၍ ဥပဒေပြုအဖွ့ဲသစ်တစ်ခု ရွေးကောက် တင်မြှောက်ကြပြီး အခြေခံဥပဒေကို ပြင်ဆင်စေသည်။ ဤနည်းကို နော်ဝေး၊ ဘယ်(လ်)ဂျီယံ၊ ဆွီဒင်နိုင်ငံများတွင် အသုံးပြုကြသည်။

(ဂ)လက်ရှိဥပဒေပြုအဖွဲ့မှ သတ်မှတ်ထားသော မဲအရေအတွက်ဖြင့် အခြေခံဥပဒေကို ပြင်ဆင်နိုင်သည်။ ဥပမာလွှတ်တော်တက်သည့် အမတ်များ အနက်မှ ၂/၃ ကသဘောတူ ဆန္ဒပေးလျှင် ပြင်ဆင်ချက်အဆိုအ တည်ဖြစ်သည်။ ၎င်းနည်းကို တောင်အာဖရိကနိုင်ငံ၌ လည်းကောင်း၊ မြန်မာပြည်တွင် တော်လှန်ရေး အစိုးရမတက်မှီကလည်းကောင်း အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။

၂။ ပြည့်သူ့ဆန္ဒကောက်ခံ၍ ပြင်ဆင်ခြင်း(Referendum.)

၂။ တချို့ နိုင်ငံများတွင် ဥပဒေပြုအဖွဲ့၌ အခြေခံဥပဒေကိုပြင်ဆင်နိုင်သောအာဏာမရှိပေ။ ထို့ကြောင့် အခြေခံဥပဒေ ကိုပြင်ဆင်ရန် အတွက်မဲဆန္ဒရှင်များဖြစ်ကြသော ပြည်သူလူထုအားပြင်ဆင်ချက်ကို တင်ပြ၍ ကြိုက်မကြိုက်မေးမြန်းရသည်။ ပြည်သူ့ဆန္ဒကောက်ခံခြင်း၊ (Referendum) ပင်ဖြစ်သည်။ ဤနည်းကိုသြစ တြေးလျ၊ ဆွစ်ဇာလန်နှင့်တချို့သောအမေရိကန်ပြည်နယ်များတွင် အသုံးပြုသည်။

၃။ တချို့သောနိုင်ငံများတွင် အခြေခံဥပဒေကို ပြင်ဆင်ရန် ဥပဒေပြုအဖွဲ့ကိုဖျက်သိမ်းပြီး၊ အခြေခံဥပ ဒေရေးဆွဲရေးအဖွဲ့တစ်ခုကို ရွေးကောက်တင်မြှောက်ရသည်။ ၎င်းအခြေခံရေးဆွဲရေးအဖွဲ့သည် ဥပဒေပြုအ ဖွဲ့သစ်ပင်ဖြစ်လာသည်။ ဤနည်းကို လက်တင်အမေရိကနိုင်ငံများဖြစ်ကြသော ဗရာဇီးလ်နိုင်ငံ၊ အာဂျင်တီး နားနိုင်ငံ၊ အီကွေဒေါနိုင်ငံနှင့်ချီလီနိုင်ငံများတွင်အသုံးပြုသည်။ ယင်းနည်းသည် အချိန်ကုန်သည့်အပြင် ငွေကြေးလည်း အကုန်အကျများသောကြောင့် များစွာ အသုံးပြုခြင်း မရှိတော့ချေ။

၄။ အချို့သော ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံရှိ ဗဟိုအစိုးရများ၌ အခြေခံဥပဒေကိုပြင်ဆင်နိုင်ခွင့်မရှိကြောင်း တွေ့မြင်ရသည်။ အာဏာကို ပြည်နယ်များနှင့် ခွဲဝေထားသည့်အလျှောက် အခြေခံဥပဒေကို ပြင်ဆင်လိုလျှင် ပြည်နယ်များကိုတင်ပြ၍ ပြည်နယ်အများစု၏ သဘောတူညီချက်ဖြင့်သာ ပြင်ဆင်ရသည်။ ဤနည်းဖြင့်ပြည် ထောင်စုနိုင်ငံများဖြင့်သာ သက်ဆိုင်သောကြောင့် ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံများဖြစ်ကြသော အမေရိကန်နှင့် ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံများတွင် အသုံးပြုသည်။

ပြင်ဆင်ရန်လွယ်ကူသော ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေနှင့် ပြင်ဆင်ရန် ခက်ခဲသော ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေများအကြောင်းကို အကြမ်းအားဖြင့် သိရှိခဲ့ကြပေပြီ။ သို့ရာတွင် အခြေခံဥပဒေနှင့် စပ်လျဉ်းပြီး အသေးစိတ်နားလည်သိရှိနိုင်ရန် ဗြိတိသျှ၊ အမေရိကန် စသော နိုင်ငံများ၌ အသုံးပြုလျက်ရှိသော ဖွဲ့စည်းအုပ် ချုပ်ပုံဥပဒေများကို ဆက်လက်၍လေ့လာရပေမည်။

နိုင်ငံရေးသိပ္ပံပညာ အပိုင်း (၁၄)

 နိုင်ငံရေးသိပ္ပံပညာ အပိုင်း (၁၄)

ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေများ

ဥပဒေကို အကြမ်းအားဖြင့် ခွဲကြည့်ပါက နှစ်မျိုးနှစ်စားတွေ့ရှိရပေမည်။ တမျိုးမှာ အစိုးရအဖွဲ့က လိုက်နာရန် ပြည်သူတို့က ရေးဆွဲထားသော ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေဖြစ်ပြီး အခြားတစ်မျိုးမှာ ပြည်သူတို့ကလိုက် နာရန် အစိုးရက ရေးဆွဲပြဌာန်းထားသော အုပ်ချုပ်ရေးဥပဒေများပင်ဖြစ်သည်။ ၎င်းအုပ်ချုပ်ရေးဥပဒေများ ကို ထပ်မံခွဲကြည့်ပါက အောက်ပါအတိုင်း (၅) မျိုး ရှိသည်ကို တွေ့ရသည်။

၁။ ထုံးတမ်းစဉ်လာများ

၂။ စီရင်ချက်များ၊ ဖြတ်ထုံးများ

၃။ ဥပဒေပြု အဖွဲ့မှ ပြုလုပ်သောဥပဒေများ

၄။ကြားဖြတ် တဆင့်ထုတ် ဥပဒေများ(bye law)

၅။ အမိန့်ပြန်တမ်းများ ဖြစ်သည်။

ဥပဒေကိုချိုးဖောက်လျှင် ပြစ်ဒဏ်ပေးနိုင်သော်လည်း ထုံးတမ်းစဉ်လာကိုချိုးဖောက်ပါက ထိရောက်စွာ ပြစ်ဒဏ်မပေးနိုင်ပေ။ ဥပမာ ဥပုလ်မစောင့် ဆွမ်းမလောင်းခြင်း၊ ဘုရားပန်း ဆီမီးမကပ်လှူခြင်း ဝါတွင်းလက်ထပ်ခြင်းစသော အစဉ်အလာများကိုချိုးဖောက်ပါက ဥပဒေအရအရေးမယူနိုင်ပေ။ သို့ရာတွင် လူ့အဖွဲ့အစည်းကမူ ထိုအစဉ်အလာ ချိုးဖောက်သူများအား အပြစ်တင်၊ ကဲ့ရဲ့ ဝိုင်းပယ်တတ်ကြသည်။

တိုင်းပြည်တစ်ပြည်၌ ဖွ့ဲစည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေသည် အရေးကြီးဆုံးဖြစ်သည်။ အုပ် ချုပ်ရေးဥပဒေများကို အစိုးရကသာအများအားဖြင့် ပြုလုပ်သည်။ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေမူကို ပြည် သူ့ကိုယ်စားလှယ်များဖြင့် အထူးတလည်ဖွဲ့စည်းထားသော “တိုင်းပြု ပြည်ပြုလွှတ်တော် “ကရေးဆွဲသည်။ ဖွဲ့ စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေမှာ အစိုးရအဖွဲ့ကလိုက်နာရန်ပင်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် အစိုးရအဖွဲ့တွင် ၎င်းအ ခြေခံဥပဒေနှင့် ဆန့်ကျင်၍မည်သည့်ကိစ္စတစ်ခုကိုမျှ ဆောင်ရွက်နိုင်ခွင့်မရှိပေ။ ပြည်သူလူထုသည် အစိုးရ အား ၎င်းတို့ကိုမည်ကဲ့သို့အုပ်ချုပ်ရမည် အစိုးရအဖွဲ့ကိုလည်း မည်ကဲ့သို့သောအသွင်အပြင်မျိုးဖြင့် ဖွဲ့စည်းရ မည်ဟု အခြေခံဥပဒေဖြင့်ပြဌာန်းထား၏။ ထို့ကြောင့် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေကို အစိုးရနှင့်ပြည်သူတို့ သဘောတူ ချုပ်ဆိုထားသောစာချုပ်တစ်ခု ဟူ၍ ယူဆနိုင်သည်။

ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေကို မှတ်တမ်းတင်ထားသောဥပဒေနှင့် မှတ်တမ်းမတင်ထား သောဥပဒေဟူ၍ နှစ်မျိုးနှစ်စားခွဲခြားနိုင်သည်။ သို့ရာတွင်ဤကဲ့သို့မှတ်တမ်းတင်ထားသော (Documentary) နှင့် မှတ်တမ်းမတင်ထားသော ဥပဒေ(Non Documentary) ဟူ၍ ခွဲခြားခြင်းမှာ အရေးမ ကြီးပေ။ မှတ်တမ်းတင်ထားသည်ဖြစ်စေ၊ မှတ်တမ်းမတင်ထားသော ဓလေ့ထုံးတမ်းစဉ်လာများပင်ဖြစ်စေ အခြေခံဥပဒေ၌ အကျုံးဝင်နေလျှင် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေဟူ၍သာ ယူဆသင့်သည်။

ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေကိုမှတ်တမ်းတင်၊ မှတ်တမ်းမတင်ခွဲခြားခြင်းထက် ပြင်ဆင်ရန် လွယ်ကူသော ဥပဒေ (Flexible Constitution) နှင့် ပြင်ဆင်ရန်ခက်ခဲသောဥပဒေ (Rigid Constitution)ဟူ ၍ခွဲခြားခြင်းကပို၍အရေးကြီးပေသည်။ အကြောင်းမှာ မျက်မှောက်ခေတ်တွင် မည်သည့်နိုင်ငံမှ မှတ်တမ်း တင်ထားသော ဥပဒေချည်းသက်သက် မရှိသကဲ့သို့မည်သည့်နိုင်ငံတွင်မှလည်း မှတ်တမ်းတင်မထားသော ဥပဒေချည်းသက်သက် မရှိသောကြောင့်ဖြစ်သည်။

ဥပမာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေကို သာမန်အားဖြင့် ကြည့် ပါမူ ပြည့်ပြည့်စုံစုံ မှတ်တမ်းတင်ထားသည်ဟုယူဆရသော်လည်း လက်တွေ့အုပ်ချုပ်ရာတွင် မှတ်တမ်းတင် ထားသော ဥပဒေနှင့်မလုံလောက်သောကြောင့် ထုံးတမ်းစဉ်လာများကို အသုံးပြုရကြောင်းတွေ့ရှိရသည်။

ဗြိတိသျှ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေကို စမ်းစစ်ကြည့်ပါက သာမန်အားဖြင့် မှတ်တမ်းတင်မ ထားသော ထုံးတမ်းစဉ်လာများဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရှိရပေသည်။ သို့ရာတွင် လက်တွေ့အုပ်ချုပ်ရာ၌ ပါလီမန်က ပြုလုပ်သည့်မှတ်တမ်းတင်ထားသောဥပဒေများကို အသုံးပြုရကြောင်းတွေ့ရှိရပေသည်။

နိုင်ငံရေးသိပ္ပံပညာ အပိုင်း (၁၃)

 နိုင်ငံရေးသိပ္ပံပညာ အပိုင်း (၁၃)

ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ၏ကောင်းကျိုးများ

(၁)ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံသည် ယူနီတရီနိုင်ငံကဲ့သို့ နှစ်ပြည့်တစ်ပြည်ဖြစ်အောင် ပေါင်းခြင်းမျိုး မဟုတ်ပေ။ နှစ်ဦးနှစ်၀ အကျိုးတူ လိုးလားချက်များဖြစ်သော အမျိုးသားအင်အားတောင့်တင်းမှုနှင့်စီးပွား တိုးတက်မှုများကို ရရှိစေသည့်အပြင် မိမိတို့ မူလသီးခြားဓလေ့၊ ထုံးစံယဉ်ကျေးမှုများကိုပါ မပျောက်မပျက် ထိန်းသိမ်းနိုင်အောင် ပေါင်းစပ်ထားခြင်း ဖြစ်သောကြောင့်ကောင်းသည်။

(၂)ပြည်ထောင်စု နိုင်ငံ၌ ဗဟိုပြည်ထောင်စုအစိုးရအပြင် အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် ပြည်နယ်အစိုးရ များလည်းရိသည်။ ထို့ကြောင့် ဒေသအနှံ့အပြား၌ နေထိုင်ကြသော အစိုးရတို့၏လုပ်ငန်းများကို အလွယ် တကူဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်နိုင်ပေမည်။ ယင်းတို့ အစိုးရကိစ္စရပ်များကို ပါဝင်လုပ်ဆောင်ရခြင်းဖြင့် ပြည်သူတို့၏ နိုင်ငံရေး အသိတရားများမြင့်မားလာနိုင်သည်။

(၃)ပထဝီအားဖြင့်၎င်း၊ ယဉ်ကျေးမှု ၊ဓလေ့ထုံးစံ၊လူမျိုး၊ဘာသာစသော အချက်များမ တူညီသည့် ကြီးမားကျယ်ပြန့်သော နယ်မြေများကို စုပေါင်း၍ ပြည်ထောင်စုဖွဲ့စည်းနိုင်သည်။ ဤသို့ကြီးမားကျယ်ပြန့် သောနယ်မြေရှိနိုင်ငံများကို ပြည်ထောင်စုဖွဲ့စည်းခြင်းဖြင့် ကမ္ဘာ့ထိပ်တန်းနိုင်ငံကြီးများဖြစ်နေသည်ကို မျက်မှောက်ကာလတွင် တွေ့ရှိနိုင်ပြီး၊ ယင်းသို့ ကြီးမားကျယ်ပြန့်သောနယ်မြေရှိနိုင်ငံများကို ယူနီတရီနိုင်ငံ ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်မိသဖြင့် ပျက်စီးခဲ့ရသော သာဓကများလည်း ကမ္ဘာ့ရာဇဝင်တွင် အထင်အရှား တွေ့ရှိနိုင်သည်။

(၄)ပြည်နယ်အစိုးရများသည် မိမိတို့ ပြည်နယ်အတွင်းဖြစ်ပေါ်လာသော ပြဿနာများကို လျှင်မြန်စွာဖြေရှင်းပေးနိုင်မည်။ ထို့ကြောင့် ဗဟိုအစိုးရသည် တမျိုးသားလုံးနှင့်သက်ဆိုင်သော ပြဿနာကြီးများကို အာရုံစူးစိုက်၍ ဆောင်ရွက်ခွင့်ရရှိနိုင်သည်။

(၅)ပြည်ထောင်စု နိုင်ငံတွင် အာဏာကို ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေဖြင့်ခွဲဝေထားပြီး ၊ ပြင်ဆင်ရန်ခက်ခဲသော အခြေခံဥပဒေကို အသုံးပြုထားသောကြောင့် အစိုးရသည် ပြည်သူတို့၏ အခွင့်အရေးကို ထိပါးကျူးလွန်သော တရားမဲ့အစိုးရဖြစ်လာရန် အလွန်ခဲယဉ်းသည်။

ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ၏မကောင်းသောအချက်များ

(၁) ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံရှိ ဗဟိုအစိုးရသည် အာဏာကိုပြည်နယ်တို့နှင့် ခွဲဝေယူထားရသဖြင့် အာဏာပိုင် သော အစိုးရမျိုး မဟုတ်ပေ။ ထို့ကြောင့်အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာပြဿနာရပ်များကို ဆောင်ရွက်ရာ၌ လွတ်လပ် ခြင်းမရှိရ၏ ၁၉၁၉ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန သမ္မတဝီလဆင်သည် ဗားဆေးစာချုပ်ဖြင့် ပထမကမ္ဘာစစ်ကို စစ်ပြေငြိမ်းပြီး၊ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကို တားဆီးနိုင်ရန် တည်ထောင်ခဲ့သော “ကမ္ဘာ့နိုင်ငံပေါင်းချုပ်အဖွဲ့” (League of Nations) သို့ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုပါဝင်ရန်ကို ဆီးနိတ်က ငြင်းဆိုသဖြင့် ပါဝင်ခြင်း မပြုခဲ့ရသည်ကိုတွေ့ရသည်။ အုပ်ချုပ်ရေးဌာန၏ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာစာချုပ်မျာသည် ဆီးနိတ် အထက်လွှတ်တော်က သဘောမတူလျှင် အတည်မဖြစ်နိုင်ပေ။ ထို့ကြောင့်ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံသည် ယူနီတရီ နိုင်ငံကဲ့သို့ နိုင်ငံတကာ ဆက်ဆံရေး၌ မလွတ်လပ်သဖြင့်မကောင်းပေ။

(၂)ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ၌ အစိုးရတစ်ဖွဲ့ ထက်ပိုသောကြောင့်အစိုးရဌာန အသီးသီးအတွက် ငွေကြေးအကုန်အကျများသည်။ ပြည်သူပြည်သားများမှာလည်း ဗဟိုအစိုးရအပြင်မိမိတို့ ပြည်နယ်အစိုးရ အတွက်ပါ အခွန်ထမ်းဆောင်ရသဖြင့် တာဝန်လေးသည်။

(၃) အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် ပြည်နယ်တိုင်း၌ ဥပဒေတစ်မျိုးစီရှိသဖြင့် ဥပဒေများသည်နှင့်အမျှ ရှုပ်ထွေးသည်။ ဥပဒေရေးရာ၌စပ်လျဉ်း၍ ဗဟိုအစိုးရနှင့် ပြည်နယ်အစိုးရတို့ အငြင်းပွားစေနိုင်သဖြင့် အချိန်ကုန်ငွေကုန်သည့်အပြင် ကြီးကျယ်သော ပဋ္ဋိပက္ခမှုများလည်းဖြစ်နိုင်သည်။

(၄)ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ၌ ဗဟိုအစိုးရနျင့်ပြည်နယ်အစိုးရတို့တဖွဲ့၏ အခွင့်အာဏာကို တဖွဲ့ကမထိပါး စေနိုင်ရန် ပြင်ဆင်ရန်ခက်ခဲသော ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို အသုံးပြုရန်လိုအပ်သည်။ ယင်းသို့ ပြင်ဆင် ရန်ခက်ခဲသော အခြေခံဥပဒေကို အသုံးပြုသဖြင့် ခေတ်နှင့်လျော်ညီအောင် ပြုပြင်ရာတွင် နှောင့်နှေး ကြန့်ကြာစေနိုင်သည်။

(၅)ပြည်ထောင်စုစစ်သောနိုင်ငံများတွင် ပြည်နယ်တို့၏လွတ်လပ်ခြင်းမှာကြီးမားသည်။ ထို့ကြောင့်ဗဟိုအစိုး ရအနေဖြင့် ခေတ်နှင့်လျော်ညီအောင်တိုင်းပြည်ကို ပြုပြင်ရာတွင် ပြည်နယ်တို့၏အကျိုးကို ထိခိုက်စေနိုင် သည်။ ဤသို့ပြည်နယ်တို့ အကျိုးကိုထိခိုက်မှုကြောင့် ပြည်တွင်းစစ်ဖြစ်ရသော သာဓကတခုရှိသည်။ (၁၈၆၀) ခုနှစ်အမေရိကန်သမ္မတ လင်ကွန်းလက်ထက်ကျေးကျွန်စနစ် ဖျက်လိုက်သဖြင့် နီဂရိုးကျေးကျွန် များကို ခိုင်းစေသဖြင့် ပြည်ထောင်စုအတွင်းမှ ခွဲထွက်ရန်ပြုလုပ်လာသောကြောင့် တောင်ပိုင်းနှင့်မြောက်ပိုင်း ပြည်တွင်းစစ်ဖြစ်ခဲ့ရသည်။