ျမန္မာႏိုင္ငံ ပညာေရး အဆင့္အတန္း နိမ့္က်သြားရျခင္း အေၾကာင္းရင္းႏွင့္ တရားခံမ်ား

ကိုလိုနီေခတ္ကပညာေရးကို ကၽြန္ပညာေရး လို႔ဘဲ ေခၚေခၚ ဘာဘဲေခၚေခၚ ပညာေရးမွာ ကမၻာ့ အဆင့္ကို ေကာင္းေကာင္း မီခဲ့ဖူးပါတယ္။ ကိုလိုနီေခတ္ဘြဲ ့ရခဲ့သူမ်ားက လြတ္လပ္ေရးရၿပီးေနာက္ ရန္ကုန္တကၠ သိုလ္မွာ ဆရာမ်ား ျဖစ္လာခဲ့ၿပီး အဲဒီဆရာမ်ားရဲ႕ သင္ၾကားေပးျခင္းခံခဲ့ရတဲ့ တပည့္ မ်ားကလဲ ကမၻာ့အ ဆင့္ကို မီခဲ့ၾကပါတယ္။ ဦးႏုအစိုးရက အဂၤလန္။ အေမရိကန္။ ၾသစေၾတးလ်။ ကေနဒါ စတဲ့ ႏိုင္ငံမ်ားသို ့ ပညာေတာ္သင္မ်ား ေစလြႊတ္ၿပီး ၎ပညာေတာ္သင္မ်ား၏ ၉၉% က လဲ အမိႏိုင္ငံကို ျပန္လာၿပီး က်ရာ တာ၀န္မ်ားကို ထမ္းရြက္ၾကပါတယ္။

ပညာေရးစနစ္မွာလဲ ႏိုင္ငံပိုင္ေက်ာင္းမ်ားသာမက အလြတ္ပညာသင္ေက်ာင္းမ်ား၊ ခရစ္ယာန္သာသနာ ျပဳ ေက်ာင္းမ်ားပါရွိလို႔ ကိုယ္ႀကိဳက္ရာေက်ာင္းမွာ သင္ၾကားႏိုင္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ေက်ာင္းလခကလဲ ခုေခတ္ လို သိန္းနဲ႔ခီ်ေပးစရာမလိုပါဘူး။ အဲဒီေခတ္ကရန္ကုန္ကနာမည္ႀကီးေက်ာင္းေတြမွာ ေဒၚစုတက္ခဲ့တဲ့ အဂၤလိပ္မက္သဒစ္ေက်ာင္းက တစ္လကို ၂၅က်ပ္ယူပါတယ္။ ဒီေက်ာင္းက မိန္းကေလးေရာေယာက္်ား ကေလးပါလက္ခံပါတယ္။ ရိုမန္ကက္သလစ္ခရစ္ယာန္ဂိုဏ္းကေထာင္ထားတဲ့ စိန္ေပါလ္ေယာက္်ား ကေလးမ်ားေက်ာင္း (ေဒၚစုအစ္ကိုရင္း ဦးေအာင္ဆန္းဦးတက္ခဲ့တဲ့ေက်ာင္း)နဲ႔ စိန္ဂြၽန္းကြန္ဗင့္ မိန္းက ေလးမ်ားေက်ာင္း၊ အဂၤလီကန္ခရစ္ယာန္ဂိုဏ္းကဖြင့္ထားတဲ့ စိန္ဂြၽန္းဒိုင္အိုစီဇင္ေယာက္်ားကေလးမ်ား ေက်ာင္း (ေဒၚစုအစ္ကိုတစ္ဝမ္းကြဲ ေဒါက္တာစိန္ဝင္းတက္ခဲ့တဲ့ေက်ာင္း)နဲ႔ စိန္ေမရီဒိုင္အိုစီဇင္ မိန္းက ေလးမ်ားေက်ာင္း၊ တို႔ကေတာ့ အတန္းအလိုက္ ၁၅ က်ပ္က ၁၉ က်ပ္အထိ ယူပါတယ္။

ပညာေရးအဆင့္အတန္းကလည္းျမင့္ပါတယ္။ စာေမးပြဲေတြမွာ မတတ္ပဲနဲ႔ မေအာင္ပါဘူး။ အထူးသျဖင့္ ၁၀တန္းစာေမးပြဲလို႔ေခၚတဲ့ တန္းျမင့္ ေက်ာင္းထြက္နွင့္တကၠသိုလ္ဝင္စာေမးပြဲမွာ ေအာင္သူ ၁၀%ေတာင္ မရွိခဲ့ပါဘူး။ ၁၉၅၉ ခုႏွစ္က ၃.၄% ပဲရွိပါတယ္။ တရာေျဖမွေလးေယာက္ ေတာင္ မေအာင္ခဲ့ပါဘူး။ အဲဒီ ႏွစ္မွာ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္းရဲ႕သားႀကီးၾသရသ ေအာင္ဆန္းဦးက ဂုဏ္ထူးႏွစ္ခုနဲ႔ေအာင္ခဲ့ပါတယ္။ ရန္ ကုန္တကၠသိုလ္ရဲ႕ အဆင့္ကလည္း ကမာၻအဆင့္မီခဲ့ပါတယ္။ အာဖရိကတိုက္က တခ်ိဳ႕ေက်ာင္းသားေတြ ရန္ကုန္တကၠသိုလ္မွာလာတက္ခဲ့ရပါတယ္။

တကၠသိုလ္၀င္တန္း ေအာင္ရင္ တကၠသိုလ္မွာ ကိုယ္ႀကိဳက္ရာ ၀ါသနာပါရာ ဘာသာရပ္ကို ေရြးခ်ယ္ခြင့္ ရွိပါတယ္။ ကိုယ္စိတ္မ၀င္စားတဲ့ ဘာသာရပ္ကို အတင္းသင္ယူရျခင္းမရွိပါ။ စာေတာ္သူအမ်ားစုကလဲ ကိုယ္စိတ္မပါရင္ ဆရာ၀န္၊ အင္ဂ်င္နီယာ ဘာသာရပ္မ်ားကို မသင္ၾကဘဲ Honours ေခၚ ဂုဏ္ထူးတန္း ကို ကိုယ့္စိတ္ႀကိဳက္ဘာသာရပ္နဲ႔ တက္ေရာက္သင္ၾကားၾကပါတယ္။ ဝိဇၨာ ပညာရပ္မ်ား သင္ၾကားသူမ်ား လဲ ဂုဏ္မငယ္ၾကပါ။ ဝိဇၨာ။ သိပၸံ။ စီးပြါးေရး။ ပညာေရး။ စိုက္ပ်ိဳးေရး။ ေဆးပညာ။ အင္ဂ်င္နီယာအတတ္ တို႔ မွာလဲတကယ္စိတ္ပါသူမ်ားသာတက္ေရာက္ဘြဲ ့ယူခဲ့ၾကၿပီး တကယ္တတ္သူက တတ္လိုသူကို ပညာ သင္ေပးတဲ့ ေခတ္နဲ႔စနစ္ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။

တကၠသိုလ္၀င္တန္းေအာင္ရင္ ဥပစာ(က)တန္းမွာတစ္ႏွစ္၊ ဥပစာ(ခ)တန္းမွာေနာက္တစ္ႏွစ္၊ စုစုေပါင္း ႏွစ္ႏွစ္တက္ရပါတယ္။ အဂၤလိပ္လိုကေတာ့ Intermediate Part (A) and Part (B) လို႔ေခၚပါတယ္။ ဝိဇၨာ သမားေတြအတြက္က Intermediate of Arts အတိုက I.A ပါ။ သိပၸံသမားေတြအတြက္ Intermediate of Science အတိုက I.Sc. ပါ။ ဥပစာ(ခ)တန္း ေအာင္ၿပီးမွ ရိုးရိုးဝိဇၨာ ဒါမွမဟုတ္ ရိုးရိုးသိပၸံ ဘြဲ႔ရဖို႔ေနာက္ ထပ္ႏွစ္ႏွစ္ ထပ္တက္ရပါတယ္။ B.A (A) & B.A (B) or B.Sc.(A) & B.Sc.(B) ပါ။ စုစုေပါင္း ၄ ႏွစ္ပါ။ Honours ေခၚ ဂုဏ္ထူးတန္းတက္ခ်င္ရင္ ဥပစာ (ခ)တန္း ေအာင္ၿပီးသတ္မွတ္ခ်က္နဲ႔ျပည့္စံုရင္ ဘြဲ႔ရ ဖို႔ေနာက္ထပ္သံုးႏွစ္ ထပ္တက္ရပါတယ္။ စုစုေပါင္း ၅ ႏွစ္ပါ။ ဥပေဒဘြဲ႔ B.L နဲ႔ ပညာေရးဘြဲ႔ B.Ed တို႔ ဟာ ဘြဲ႔လြန္သင္တန္းေတြပါ။ ရိုးရိုးဝိဇၨာ ဒါမွမဟုတ္ ရိုးရိုး သိပၸံ ဘြဲ႔ရၿပီးမွေနာက္ထပ္ ၂ ႏွစ္ထပ္တက္ရပါ တယ္။ စုစုေပါင္း ၆ ႏွစ္ေပါ့။ ဒါေၾကာင့္လဲ လူေတြက ရတဲ့ ဘြဲ႔အလိုက္ ဦးဘ B.A., B.L ေဒၚလွ B.Sc., B.Ed စသျဖင့္ေရးၾကပါတယ္။ ေဆးပညာနဲ႔တိေမြးကုပညာ သင္လိုသူေတြဟာ Intermediate Part (A) and Part (B) မွာ Physics, Chemistry and Biology ယူခဲ့ရၿပီး ဥပစာ(ခ)တန္း ေအာင္ၿပီးသတ္မွတ္ ခ်က္နဲ႔ျပည့္စံုရင္ M.B.B.S ဘြဲ႔ရဖို႔ေနာက္ထပ္ ၅ ႏွစ္ထပ္တက္ရပါတယ္။ စုစုေပါင္း ၇ ႏွစ္ေပါ့။ B.Sc. (Vet) ဘြဲ႔ရဖို႔ေနာက္ထပ္ ၄ ႏွစ္ထပ္တက္ရပါတယ္။ စုစုေပါင္း ၆ ႏွစ္ ပါ။ အင္ဂ်င္နီယာအတတ္သင္လိုသူ ေတြဟာ Intermediate Part (A) and Part (B)မွာ Physics, Chemistry and Mathematics ယူခဲ့ရၿပီး ဥပစာ(ခ)တန္း ေအာင္ၿပီးသတ္မွတ္ခ်က္နဲ႔ျပည့္စံုရင္ B.Sc.(Engg) ဘြဲ႔ရဖို႔ေနာက္ထပ္ ၄ ႏွစ္ထပ္တက္ရ ပါတယ္။ စုစုေပါင္း ၆ ႏွစ္ပါ။ B.Sc.(Forestry)သစ္ေတာပညာ ဘြဲ႔နဲ႔ B.Sc.(Agri) စိုက္ပ်ိးေရးပညာ သင္ လို သူေတြဟာ Intermediate Part (A) and Part (B) မွာ Physics, Chemistry and Mathematics ဒါမွမဟုတ္ Physics, Chemistry and Biology ယူခဲ့ရၿပီး ဥပစာ(ခ)တန္း ေအာင္ၿပီးသတ္မွတ္ခ်က္ နဲ႔ျပည့္စံုရင္ ဘြဲ႔ရဖို႔ေနာက္ထပ္ ၃ ႏွစ္ထပ္တက္ရပါတယ္။ စုစုေပါင္း ၅ ႏွစ္ပါ။ သစ္ေတာပညာသင္လိုသူ ေတြဟာ မိုင္ ၂၀လမ္းေလွ်ာက္ျပၾကရၿပီး သူ႔ေခတ္သူ႔အေျခ အေနအရ ေက်ာင္းသားေတြကုိသာ တက္ ခြင့္ျပဳပါတယ္။ ေက်ာင္းသူေတြေလွ်ာက္ခြင့္မရွိပါ။ အဲဒီေခတ္က သြားဘက္ဆိုင္ရာေဆးပညာ ျမန္မာျပည္ မွာမသင္ႏိုင္ေသးပါ။

တိေမြးကုပညာဘြ႔ဲဟာ Bachelor of Science (Veterinary) (အခုေခတ္အေခၚ B.V.S, Bachelor of Veterinary Science) မို႔ ဘယ္သူကမွ ကိုယ့္နာမည္ေရွ႕မွာ "ေဒါက္တာ" မတတ္ရဲပါဘူး။ Bachelor ဘြဲ႔ မက Master of Science (Veterinary) ရထားတဲ့ဆရာႀကီးေတြေတာင္ ကိုယ့္ နာမည္ေရွ႕မွာ ေဒါက္တာ မတတ္ပါဘူး။ တတ္ရင္လဲ တကၠသိုလ္ဆီးနိတ္အဖြဲ႕နဲ႔တကၠသိုလ္ေကာင္စီ တို႔က လက္မခံပဲ အေရးယူမွာ ေသခ်ာပါတယ္။

ႏွစ္စဥ္ ဂြၽန္လမွာစာသင္တန္းေတြစဖြင့္ၿပီး မတ္လဆန္းမွာ အတန္းတင္စာေမးပြဲေတြစစ္ပါတယ္။ ပူျပင္းလွ တဲ့မတ္လကုန္ကစၿပီး ေမလကုန္ထိဟာ ေႏြရာသီေက်ာင္းပိတ္ရက္ေတြျဖစ္ပါတယ္။ ဂ်ြန္လမွာ ေနာက္ ဆက္တြဲစာေမးပြဲလုပ္ေပးတာေၾကာင့္ မတ္လစာေမးပြဲမွာမေအာင္သူေတြအတြက္ တစ္ႏွစ္မနာသြားေစႏိုင္ တဲ့အခြင့္အေရးရခဲ့ပါတယ္။

ရန္ကုန္တကၠသိုလ္နဲ႔မႏၲေလးတကၠသိုလ္တို႔ဟာ ပညာေရးဝန္ႀကီးရဲ႕ေအာက္မွာမရိွဘဲ ကိုယ္ပိုင္ အက္ ဥပေဒေတြအရ တကၠသိုလ္ဆီးနိတ္အဖြဲ႕နဲ႔တကၠသိုလ္ ေကာင္စီတို႔ကအုပ္ခ်ဳပ္ပါတယ္။ တကၠသိုလ္ ေကာင္စီမွာေက်ာင္းသားကိုယ္စားလွယ္ႏွစ္ေယာက္ပါပါတယ္။ ကိုယ္စားလွယ္ႏွစ္ေယာက္ကို ေက်ာင္း သားေတြကမဲေပးစံနစ္နဲ႔ေရြးခ်ယ္ရပါတယ္။ ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ဟာ မူအရ ရန္ကုန္တကၠသိုလ္အဓိပတိ၊ ဒု ဝန္ႀကီး ခ်ဳပ္ဟာ မူအရ မႏၲေလးတကၠသိုလ္အဓိပတိျဖစ္ေပမဲ့ ပညာေရး၊ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးကိစၥေတြမွာ ဝင္စြက္ေလ့မရွိ ပါ။

ေက်ာင္းသားဆႏၵျပပြဲမ်ားမၾကာခဏျဖစ္ေပၚေလ့ရွိေပမဲ့ ဘယ္အာဏာပိုင္ပုဂၢိဳလ္ကမွ တိုင္းျပည္ ေနာင္ေရး ဒုကၡေပးမဲ့ ဘုန္းေဘာလေအာ အေအာင္ေပးတဲ့စနစ္၊ ေက်ာင္းသားအခ်င္းခ်င္း ေသြးကြဲေစမဲ့စနစ္၊ ေက်ာင္းသားမ်ား မဆူပူၿပီးေရာ အစိုးရဆန္႔က်င္ေရးလုပ္တာကလြဲၿပီး က်န္ကိစၥမ်ားကို ႀကိဳက္သလိုလုပ္ ထားခြင့္၊ ဥပမာ ေက်ာင္းေဆာင္မ်ားထဲ ဖဲရိုက္။ အရက္ေသာက္။ မူးယစ္ေဆး၀ါး သံုးစြဲတာကို လ်စ္လ်ဴျပဳ ထားျခင္း စတာမ်ိဳး ခြင့္မျပဳခဲ့ၾကပါဘူး။

ဘုန္းေဘာလေအာ အေအာင္ေပးတာဆိုလို႔ "ဟယ္ရီတန္ ၇ တန္း" လို႔နာမည္တြင္သြားတဲ့ ၁၉၅၆ ခုႏွစ္က အစ္ိုးရစစ္ ၇ တန္း စာေမးပြဲတစ္ခုသာရွိခဲ့ဖူးပါတယ္။ စာေမးပြဲစစ္ေနတုန္း ေမးခြန္းေပါက္ၾကားၿပီး ေနာက္ တစ္ရက္မွာမွေျဖရမယ့္ဘာသာရပ္ရဲ႕ေမးခြန္းဟာတစ္ရက္ႀကိဳၿပီး ဗမာ့ေခတ္သတင္းစာမွာပါလာလို႔ အစိုးရ က စာေမးပြဲဖ်က္သိမ္းၿပီး ေနာက္မွထပ္က်င္းပမယ္လိုေၾကညာတယ္။ ေက်ာင္းသားေတြကမေက်နပ္လို႔ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ ဗဟန္းၿမိဳ႕နယ္မွာရွိတဲ့ဗမာ့ေခတ္သတင္းစာတိုက္ကိုခဲနဲ႔ေပါက္ရာက အဓိကရုဏ္းျဖစ္ၿပီး ရဲက ေသနတ္နဲ႔ပစ္လူစုခြဲရာမွာ စိန္ေပါလ္ေက်ာင္းသားေလး ဟယ္ရီတန္(ေခၚ) ေမာင္ေမာင္ဟာ ဗဟန္းအစိုးရ အထက္တန္းေက်ာင္းေရွ႕မွာ ေသနတ္မွန္ၿပီးေသဆံုးသြားပါတယ္။ လူထုႀကီးပါ ပါလာမွာစိုးရိမ္ၿပီး ဝန္ႀကီး ခ်ဳပ္ဦးႏုက စာေမးပြဲ ေနာက္ထပ္မက်င္းပေတာ့ပဲ ေျဖသူအားလံုးကိုအေအာင္ေပးလိုက္ေၾကာင္းနဲ႔ ဟယ္ရီ တန္ ေသဆံုးရမႈကို စံုစမ္းေရးေကာ္မရွင္ဖြဲ႔ၿပီးစစ္ေဆး အေရးယူေပးမယ္ျဖစ္ေၾကာင္း ေၾကညာလိုက္လို႔ ေက်ာင္းသားေတြနဲ႔လူထုႀကီး ေက်နပ္သြားပါတယ္။ ေနာက္ ၆ လေလာက္ၾကာၿပီး ေရြးေကာက္ ပြဲ ႏိုင္ၿပီး ဖဆပလ အစိုးရဆက္အာဏာရလာခ်ိန္မွာ ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ဦးႏုက ေက်ာင္းသား ငါးေသာင္းေက်ာ္ကို စာေမး ပြဲမစစ္ပဲ အေအာင္ေပးမိတာ ေရြးေကာက္ပြဲနီးေနလို႔ ႀကံမိႀကံရာလုပ္ခဲ့ရတဲ့ ဖဆပလ အစိုးရရဲ႕အမွားပါ လို႔ဝန္ခံခဲ့ပါတယ္။ ၁၉၅၆ ခုႏွစ္က ၇ တန္း စာေမးပြဲမွာ ဘုန္းေဘာလေအာ အေအာင္ေပးမိတဲ့ ရလဒ္က ေတာ့ ၁၉၅၈ ခုႏွစ္န႔ဲ ၁၉၅၉ ခုႏွစ္ တန္းျမင့္ေက်ာင္းထြက္နွင့္တကၠသိုလ္ဝင္စာေမးပြဲေတြမွာ က်ရႈံးသူ မ်ား လာျခင္းပါဘဲ။ ၁၉၅၉ ခုႏွစ္က စာေမးပြဲေအာင္သူ ၃.၄% ပဲရွိပါတယ္။

ဖဆပလ အစိုးရေခတ္က စစ္ရဲတပ္မ်ားဟာ အစိုးရအဖြဲ႕၀င္ ဆိုရွယ္လစ္ပါတီရဲ႕ ခါးပိုက္ေဆာင္တပ္မ်ား လို႔ နာမည္ႀကီးပါတယ္။ တကၠသိုလ္ေက်ာင္းသားသမဂၢ ေရြးေကာက္ပြဲမ်ားမွာ လက္ဝဲသမားေတြလို႔ ဖဆ ပလ အစိုးရကသတ္မွတ္ထားတဲ့ "တပ္ဦး" က အၿမဲႏိုင္ကာ ဆိုရွယ္လစ္မ်ားေထာင္ေပးထားတဲ့ "ရဲေခါင္" ကို ေက်ာင္းသားထုႀကီးကမႀကိဳက္ၾကလို႔ မဲမေပးၾကပါဘူး။။ ဒါေၾကာင့္ ေအာက္တိုဘာေက်ာင္းတစ္လ ပိတ္ေရးစတဲ့ ေက်ာင္းသားသပိတ္မ်ား၊ ဆႏၵျပပြဲမ်ားကို ျပည္ထဲေရး၀န္ႀကီး ဗိုလ္ခင္ေမာင္ကေလး ကိုယ္ တိုင္ စစ္ရဲမ်ားကိုဦးစီးျပီးၿဖိဳခြဲကာ စစ္ရဲတပ္ဌာနခ်ဳပ္မွာ ေက်ာင္းသားစစ္ေဆး ညွင္းဆဲေရးစခန္း ဖြင့္ေလ့ ရွိေၾကာင္း စာေရးဆရာမႀကီး ေဒၚခင္ေဆြဦးရဲ႕ဝတၳဳေတြမွာပါတတ္ပါတယ္။

ဖဆပလ အစိုးရ ေခတ္က ဆိုးတယ္၊ ရက္စက္တယ္လို႔ နာမည္ဆိုးနဲ႔ေက်ာ္ၾကားခဲ့ဲ့ဲ့တဲ့ ျပည္ထဲေရး၀န္ႀကီး ဗိုလ္ခင္ေမာင္ကေလးေတာင္မွ ေနာက္တက္လာတဲ့ စစ္ အစိုးရအဆက္ဆက္ ေက်ာင္းသားေတြအေပၚ လုပ္ရက္တာေတြၾကည့္ၿပီး "ရက္စက္လွခ်ည္လားဟရို႕" လို႔ေအာ္ရပါလိမ့္မယ္။ ၁၉၅၉ အိမ္ေစာင့္အစိုးရ ေခတ္ကတည္းက ေက်ာင္းသားေခါင္းေဆာင္ေတြကို ဖမ္းၿပီး ကိုကိုးကြၽန္းပို႔ကာအစြယ္ျပခဲ့ပါၿပီ။ ဂ်ြန္လမွာ ေနာက္ဆက္တြဲစာေမးပြဲလုပ္ေပးတဲ့စနစ္ကိုလဲဖ်က္သိမ္းလိုက္ပါတယ္။ ကိုယ္တိုင္ဘြဲ႔မရခဲ့သူ ဗိုလ္ေနဝင္း က အိမ္ေစာင့္အစိုးရေခတ္ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ဘဝနဲ႔ ရန္ကုန္တကၠသိုလ္အဓိပတိတက္လုပ္ခဲ့တာဟာလဲ ေျပာစ မွတ္ႀကီးျဖစ္က်န္ခဲ့ပါတယ္။

၁၉၆၂ ခုႏွစ္မတ္လႏွစ္ရက္ေန႔ကစၿပီးစစ္အာဏာရွင္စနစ္ေပၚေပါက္လာတယ္။ "ဝန္ႀကီး"ဆိုတဲ့အေခၚဟာ ဗ်ဴရိုကရက္ဆန္တယ္ဆိုၿပီး "ဝန္ႀကီး"လို႔မေခၚပဲ "ဌာနတာဝန္ခံ" ဆိုတဲ့ေဝါဟာရသစ္တစ္ခုကို ထြင္ပါ တယ္။ အဂၤလိပ္လိုသံုးရာမွာေတာ့ Ministry, Minister စတဲ့ေဝါဟာရေတြကိုပဲသံုးပါတယ္။("ဌာနတာဝန္ ခံ" ဆိုတဲ့ေဝါဟာရဟာ ၆ ႏွစ္ေလာက္သာခံၿပီး ေနာက္ေတာ့ဝန္ႀကီးလို႔ပဲျပန္သံုးပါတယ္)။ မိန္းမေပြတယ္၊ မိန္းမကိစၥရႈပ္တယ္လို႔နာမည္ႀကီးခဲ့တဲ့ အာဏာရွင္ ဗိုလ္ေန၀င္းက ၁၉၆၂ ခုႏွစ္ ေမလဆန္းမွာ ရန္ကုန္ တကၠသိုလ္ပါေမာကၡခ်ဳပ္ေဒါက္တာသာလွ သမိုင္းအုတ္စက္ကမိန္းမရြယ္တစ္ေယာက္နဲ႔ သတင္းႀကီးေန တဲ့ကိစၥနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ေဒါက္တာသာလွကိုု ေခၚေတြ႕ကာ "ေခါင္ကမိုးမလံုရင္ ဘယ္ေနရာမွ မိုးမလံုဘူး" လို႔ေျပာေတာ့ မဟုတ္မခံသမား ေဒါက္တာသာလွကလဲ "ကိုရႈေမာင္၊ က်ဳပ္ကိုလာဆံုးမေနရေအာင္ ခင္ဗ်ားကေရာ ဘာထူးလို႔လဲ။ ဘိန္းစားခ်င္းအတူတူ ေျပာင္းတစ္လံုးပိုမရွဴခ်င္ပါနဲ႔" လို႔ ဘုေတာတာနဲ႕ စကားေျပာအဆင္မေျပျဖစ္ၾကၿပီး ေဒါက္တာသာလွ ရာထူးကႏႈတ္ထြက္သြားပါတယ္။ ေနာက္ႏွစ္ရက္ ေလာက္အၾကာမွာ "ဦးကာအား ရန္ကုန္တကၠသိုလ္ ပါေမာကၡခ်ဳပ္အျဖစ္ ခန္႔အပ္လိုက္သည္" ပံု။ ဗိုလ္မႉး ခ်ဳပ္သန္းေဖ၊ ဌာနတာဝန္ခံ၊ ပညာေရးဝန္ႀကီးဌာန။ ဆိုတဲ့အမိန္႔ထြက္လာပါတယ္။ အရင္က ပါေမာကၡခ်ဳပ္ လို႔မေခၚခဲ့ပဲ "ဒုတိယအဓိပတိ" လို႔သာေခၚခဲ့တဲ့ မႏၲေလးတကၠသိုလ္မွာလဲ "ေဒါက္တာကိုကိုေလးအား မႏၲေလးတကၠသိုလ္ ပါေမာကၡခ်ဳပ္အျဖစ္ ခန္႔အပ္လိုက္သည္" ပံု။ ဗိုလ္မႉးခ်ဳပ္သန္းေဖ၊ ဌာနတာဝန္ခံ၊ ပညာေရးဝန္ႀကီးဌာန။ ဆိုတဲ့အမိန္႔ထြက္လာပါတယ္။ ဒီနည္းန႔ဲရန္ကုန္တကၠသိုလ္နဲ႔မႏၲေလးတကၠသိုလ္ တို႔ဟာ ပညာေရးဝန္ႀကီး ရဲ႕ေအာက္ကိုေရာက္သြားပါ ေတာ့တယ္။ ေနာက္သုံးရက္ေလာက္အၾကာမွာ "ရန္ကုန္တကၠသိုလ္ျမန္မာစာေပဌာနပါေမာကၡ ဦးဧေမာင္အား အၿငိမ္းစားယူခြင့္ျပဳလိုက္သည္။ ရန္ကုန္ တကၠသိုလ္ျမန္မာဘာသာဌာနပါေမာကၡ ဦးဝန္အား ၎၏မူလရာထူးျဖစ္ေသာ ရန္ကုန္တကၠသိုလ္ ဘာသာျပန္ႏွင့္စာအုပ္ထုတ္ေဝေရးဌာန၊ ဌာနႀကီးမႉးအျဖစ္ ေျပာင္းေရႊ႕ခန္႔အပ္လိုက္သည္။ ျမန္မာစာေပ ဌာနႏွင့္ျမန္မာဘာသာဌာနတုိ႔ကို ျပန္လည္ပူးေပါင္းေစလိုက္ၿပီး ယခင္ကအတိုင္း ျမန္မာစာဌာနဟုသာ ေခၚတြင္ေစရမည္။ ျမန္မာစာေပဌာနကထိကဦးေမာင္ေမာင္ႀကီးအား ျမန္မာစာဌာနပါေမာကၡအျဖစ္ခန္႔ အပ္လိုက္သည္"။ ပံု။ ဗိုလ္မႉးခ်ဳပ္သန္းေဖ၊ "ဌာနတာဝန္ခံ"၊ ပညာေရးဝန္ႀကီးဌာန။ ဆိုတဲ့အမိန္႔ထြက္လာ ပါတယ္။

ပါေမာကၡဦးဧေမာင္နဲ႔ ဗိုလ္မႉးခ်ဳပ္သန္းေဖတို႔ဟာ ေက်ာင္းေနဘက္သူငယ္ခ်င္းေတြမို႔ အလြန္ခင္ၾကတယ္။ဗိုလ္မႉးခ်ဳပ္သန္းေဖဟာ မလုပ္ခ်င္ပဲ "အထက္အမိန္႔"ေၾကာင့္လုပ္ရတယ္ဆိုတဲ့သတင္းထြက္လာပါတယ္။ ေနာက္ဆယ္ရက္ ေလာက္အၾကာမွာ ေတာ္လွန္ေရးေကာင္စီဝင္နဲ႔ဒုစစ္ဦးစီးခ်ဳပ္(ေရ) ဗိုလ္မႉးခ်ဳပ္သန္းေဖ၊ "ဌာနတာဝန္ခံ"၊ ပညာေရးဝန္ႀကီးဌာနဟာႏွလံုးေရာဂါနဲ႔ ကြယ္လြန္တဲ့အေၾကာင္းသတင္းနဲ႔ ေတာ္လွန္ေရး ေကာင္စီဝင္ နဲ႔ က်န္းမာေရးဝန္ႀကီးဌာန "ဌာနတာဝန္ခံ" ဗိုလ္မႉးႀကီးလွဟန္ကို ပညာေရးဝန္ႀကီးဌာန အတြက္ပါ "ဌာန တာဝန္ခံ" အျဖစ္ခန္႔အပ္ေၾကာင္း၊ ေတာ္လွန္ေရးေကာင္စီဥကၠဌ ဗိုလ္ေနဝင္းရဲ႕အမိန္႔လဲ ထြက္လာပါ တယ္။

၁၉၆၂ႏွစ္ ဇူလိုင္လ ၇ ရက္မွာ ေက်ာင္းသားမ်ား ဆႏၵျပပြဲကို ဂ်ီသရီး ေမာင္းျပန္ေသနတ္မ်ား အသံုးျပဳ ကာ ရက္ရက္စက္စက္ ၿဖိဳခြင္းခဲ့ပါတယ္။ ေနာက္တစ္ေန႔မနက္အေစာႀကီးမွာ ေက်ာင္းသားသမဂၢ အ ေဆာက္အဦကို မိုင္းဗံုးမ်ားျဖင့္ ေဖာက္ခြဲဖ်က္ဆီးရံုနဲ႔ အားမရေသးဘဲ ညပိုင္းမွာ အာဏာရွင္ ဗိုလ္ေန၀င္း က “ဒါဟာရွိတဲ့အား တစ္စိတ္တစ္ပိုင္း ထုတ္သံုး ၿပီးႏိွမ္နင္းတာဘဲရွိေသးတယ္။ ဒီ့ထက္လြန္လာရင္ ဓါးကို ဓါးခ်င္း။ လွံကို လွံခ်င္း ရင္ဆိုင္ရန္ အသင့္ရွိ တယ္” လို႔ျမန္မာ့အသံကအသံလႊင့္ၿပီး “ကြၽန္းျပန္ လူမိုက္ ဓါးႀကိမ္း ႀကိမ္း”သလို ျပည္သူလူထုႀကီးကို ၿခိမ္းေျခာက္ျပခဲ့ပါတယ္။ စစ္အစိုးရကေနာင္ေက်ာင္းသားေတြ ဆူပူမႈလုပ္ရင္ တကၠသိုလ္ေတြကိုပိတ္ပစ္ၿပီး ျမန္မာျပည္မွာ တကၠသိုလ္ေတြ မထားေတာ့ဘူးလို႔လဲေျပာပါ တယ္။ အဲဒီအခ်ိန္ကတည္းက စစ္အစိုးရဟာ တိုင္းျပည္ေနာင္ေရး ဘာမွမစဥ္းစားေတာ့ပဲ မိ်ဳးခ်စ္စိတ္၊ ျပည္ခ်စ္စိတ္ထက္ သူတို႔အာဏာတည္ၿမဲေရးသာ စဥ္းစားခဲ့တယ္ဆိုတာ လက္ေတြ႕ျပေနပါတယ္။

ႏွစ္လေလာက္အၾကာမွာ ေက်ာင္းေတြျပန္ဖြင့္ေတာ့လဲ ေက်ာင္းသားတိုင္း ပုဆိုးနဲ႔တိုက္ပံုအကႌ် ဝတ္ရ မယ္။ ေဘာင္းဘီဝတ္ရင္ "နက္တိုင္" တပ္ရမယ္။ ေက်ာင္းသူေတြလဲ အကႌ်လက္ရွည္ထူထူဝတ္ရမယ္။ အကႌ်ပါးပါးနဲ႔အကႌ်လက္ျပတ္မဝတ္ရ။ ဆရာေတြ၊ ဆရာမေတြကၾကည့္ထိန္းရမယ္။ စည္းကမ္းအတိုင္း ဝတ္မလာသူေတြကို စာသင္ခန္းထဲဝင္ခြင့္မျပဳရ။ စတဲ့အမိန္႔ေတြထုတ္ပါတယ္။

၁၉၆၂ေလာက္က အဆိုေတာ္ကိုမင္းေနာင္ဆိုခဲ့ဲ့တဲ့ "တကၠသိုလ္ေက်ာင္းသူတစ္ဦး"ဆိုတဲ့သီခ်င္းမွာ "တကၠ သိုလ္ေက်ာင္းသူတစ္ဦး၊ လွပံုထူးသမွ်၊ ေတြ႔ရဖူးသည္မွာ၊ တစ္ပတ္လိွ်ဳဆံထံုးေက်ာ့မွာ၊ တစ္ပြင့္ပန္းပန္ ကာ၊ လက္ရွည္ထူထူကေလးဝတ္ကာ ------" လို႔ပါပါတယ္။ အဲဒီသီခ်င္းနဲ႔ရႈမဝရုပ္ရွင္က ေမာင္ယဥ္ေထြး နဲ႔ စမ္းစမ္းေအးတို႔ရဲ႕ပထမဆံုးကား "ေရႊရင္သိမ္းသစ္" ဇာတ္သိမ္းပိုင္းေလာက္မွာ စမ္းစမ္းေအး ဝတ္စား ပံုကို ၾကည့္ရင္ေတာ့ "အားလံုးေကာင္းပါသည္ခင္ဗ်ား" ေပါ့။ ဒါေပမဲ့တကဲ့လက္ေတြ႔မွာေတာ့ ဆင္းရဲတဲ့ ေက်ာင္းသားေတြမွာ တိုက္ပံု အကႌ်အမ်ားဆံုးႏွစ္ထည္ေလာက္ပဲတတ္ႏိုင္ေတာ့ မိုးတြင္းႏွစ္ရက္ေလာက္ ဆက္ၿပီးမိုးမိလိုက္ရင္ လဲစရာတိုက္ပံုအကႌ်မရွိ၊ ေက်ာင္းေရာက္ျပန္ရင္လဲ တိုက္ပံုအကႌ်ဝတ္မထားေတာ့ ဆရာေတြက စာသင္ခန္းထဲ ဝင္ခြင့္မျပဳနဲ႔ ဒုကၡေရာက္ၾကရရွာတယ္။ ပူအိုက္တဲ့ေန႔ေတြမွလဲ "နက္တိုင္" တို႔၊ တိုက္ပံုအကႌ်တို၊႔ လက္ရွည္ထူထူကေလးတို၊႔ ဝတ္ထားရေတာ့ ေခြၽးတစ္လံုးလံုး၊ ေခြၽးနံ႔တစ္ေထာင္း ေထာင္းနဲ႔ေပါ့။ အတန္းတင္စာေမးပြဲေတြကလဲေႏြရာသီမတ္လမွာဆိုေတာ့ အပူဒါဏ္မွာအဝတ္အစားက "ဗူးေလးရာဖရံုဆင့္" ျဖစ္ၿပီး က်က္မွတ္ထားတာေမ့ကာ စာေမးပြဲက်ခဲ့ရသူေတြလဲရွိခဲ့ပါတယ္။

ေက်ာင္းသားလႈပ္ရားမႈကေတာ့ ရပ္တန္ ့မသြားပဲ ၁၉၆၃ခု ႏို၀င္ဘာလမွာ အျပင္းထန္ဆံုး အဆင့္ကို ေရာက္ရွိလာလို႔ စစ္အာဏာပိုင္တို ့က ရန္ကုန္ တကၠသိုလ္ လက္ေအာက္ခံ ဝိဇၨာ မဟာဌာန၊ သိပၸံ မဟာ ဌာနနဲ႔ လူမႈေရး သိပၸံမဟာဌာန (ေနာင္ စီးပြါးေရးတကၠသိုလ္) တို ့ကို ရက္အကန္ ့အသတ္မရွိ ပိတ္ပစ္ လို္က္ၿပီး ေဆးပညာမဟာဌာန၊ အင္ဂ်င္နီယာ မဟာဌာနနဲ႔ ပညာေရး မဟာဌာနတို ့ကိုေတာ့ ဆက္ဖြင့္ ထားခဲ့ပါတယ္။ ေက်ာင္းသားမ်ားကို ေသြးခြဲ အုပ္ခ်ဳပ္လိုက္ျခင္း (Divided and Rule) ရဲ႕အစ ပထမပါ။ ဒါေပမဲ့ ေက်ာင္းသား ဆႏၵျပမႈမ်ားဟာ မႏၱေလးတကၠသိုလ္၊ နယ္ေကာလိပ္မ်ားနဲ႔ ဂ်ီတီအိုင္ေခၚ အစိုးရ စက္မႈလက္မႈ သိပၸံအထိ ကူးစက္သြားလို႔ မႏၱေလးတကၠသိုလ္ လက္ေအာက္ခံ ေဆးပညာမဟာဌာနနဲ႔ စိုက္ပ်ိဳးေရး မဟာဌာနကလြဲၿပီး က်န္ဌာနအားလံုးကို တစ္ႏွစ္နီးပါး ပိတ္ထားခဲ့ပါတယ္။

၁၉၆၃ခု ႏိုဝင္ဘာလမွာ ဖဆပလ(တည္ၿမဲ) ေခါင္းေဆာင္ဦးဗေဆြက "ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေနဝင္းဟာ ပါးစပ္ကသာ ေရွ႕သို႔လို႔ အာေပါက္ေအာင္ ေအာ္ေနေပမဲ့၊ လက္ေတြ႕လုပ္ေနတာက ေနာက္သို႔ေတြခ်ည္းျဖစ္ေနတယ္။ ဒါေၾကာင့္ တိုင္းျပည္၊ လူမ်ိဳး၊ ဘာသာ၊ သာသနာနဲ႔ တပ္မေတာ္ရဲ႕ေရွ႕ေရး၊ ေကာင္းႀကိဳး စတာေတြကို တကယ္ေတြးရင္၊ တကယ္ေစတနာရွိရင္ ရာထူးကအျမန္ဆံုးႏႈတ္ထြက္ပါ၊ ေတာ္လွန္ေရးေကာင္စီကို ဖ်က္သိမ္းၿပီး ပါတီစံုေရြးေကာက္ပြဲလုပ္ပါ"လို႕ေျပာလိုက္ပါတယ္။ ဘာရမလဲ၊ က်ားႀကီးဗေဆြရဲ႕ "ေနာက္ သို႔" ဆိုတဲ့ မိန္႔ခြန္းေဟာၾကားၿပီး ရက္အနည္းငယ္အၾကာမွာ အာဏာရူးႀကီး ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေနဝင္းက အာဏာ သိမ္းတဲ့အခ်ိန္က မဖမ္းေသးပဲထားခဲ့တဲ့ တည္ၿမဲဖဆပလေခါင္းေဆာင္ေတြ၊ ဗုိလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္းရဲ႕ ဗမာ့ တပ္မေတာ္မွာဒုတိယစစ္ေသနာပတိနဲ႔ျမန္မာျပည္လြတ္လပ္ေရးရခ်ိန္မွာ ဒုတိယဝန္ႀကီးခ်ဳပ္နဲ႔ကာကြယ္ ေရးဝန္ႀကီးျဖစ္ခဲ့တဲ့ဗိုလ္္လက္်ာ၊ စာေရးဆရာမႀကီးဂ်ာနယ္ေက်ာ္မမေလး အစရွိတဲ့ ႏိုင္ငံေရးအေျခခံရွိသူ ရာနဲ႔ခ်ီၿပီး ဖမ္းတဲ့အျပင္ ျမန္မာတစ္ၿပည္လံုးမွာ မဆလကလြဲၿပီး က်န္ပါတီအားလံုးကို ဖ်က္သိမ္းခိုင္းလိုက္ ၿပီး တစ္ပါတီအာဏာရွင္စံနစ္နဲ႔ အုပ္ခ်ဳပ္ေတာ့တာေပါ့။ တကယ္ေတာ့ဗိုလ္္လက္်ာဟာ ၁၉၄၇ ခု ဒီဇင္ဘာ လအကုန္ပိုင္း လြတ္လပ္ေရးမရခင္ရက္ပိုင္းအလိုမွာ ဗိုလ္ေနဝင္းကို ဒုတိယဗိုလ္မႉးႀကီးအဆင့္က ဗိုလ္မႉး ခ်ဳပ္အဆင့္ကို ရာထူးတစ္ဆင့္ေက်ာ္တင္ေပးခဲ့တဲ့အျပင္ ၁၉၄၈ ခု လြတ္လပ္ေရးရၿပီးေတာ့လဲ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ အဆင့္ကို ရာထူးတင္ေပးကာ ဒုတိယစစ္ေသနာပတိ ခန္႔ေပးခဲ့သူပါ။ တည္ၿမဲဖဆပလေခါင္းေဆာင္ ဦးဗ ေဆြနဲ႔ဦးေက်ာ္ၿငိမ္းတို႔ဟာလဲ ၁၉၄၉ ခု မွာ ကရင္လူမ်ိဳး ဒုတိယဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီးစမစ္ဒြန္းကို စစ္ေသနာပတိ အျဖစ္က အတင္းပင္စင္ေပးပစ္ၿပီး ဗိုလ္ေနဝင္းကို စစ္ေသနာပတိျဖစ္လာေစတဲ့အျပင္ ေနာက္ပိုင္း ဗိုလ္ ေနဝင္းက လင္ရွိမယားေဒၚခင္ေမသန္းကိုယူလို႔ ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ဦးႏုက ဗိုလ္ေနဝင္းကို စစ္ေသနာပတိအျဖစ္ က ျဖဳတ္ဖို႔လုပ္ထားတုန္းကလဲ အတင္းဝင္ကယ္ခဲ့ဖူးတဲ့ ေက်းဇူးရွင္ေတြပါ။

တကၠသိုလ္ေတြတစ္ႏွစ္နီးပါးပိတ္ထားတုန္းေက်ာင္းသားမ်ား ၿငိမ္၀ပ္ပိျပားေရးအတြက္ ဗိုလ္ေန၀င္းက ဘူမိေဗဒပါေမာကၡဘဝက ပညာေရးဌာနအတြင္း၀န္ျဖစ္လာတဲ့ (ေနာင္၀န္ႀကီး ျဖစ္လာမည့္) ေဒါက္တာ ညီညီကို တာ၀န္ေပးလိုက္တယ္။ ေဒါက္တာညီညီနဲ႔ အေပါင္းပါမ်ားကလဲ "စနစ္သစ္ ပညာေရး" ဆိုတာ ႀကီးကို အေကာင္အထည္ ေဖာ္လိုက္ၾကပါေတာ့တယ္။ နီးရာဓားေၾကာက္ရလို႔ "ေဗာင္းေတာ္ၿငိမ့္ စိတ္ ေတာ္သိ"လိုက္ရတာလား။ "တိုင္းျပည္ေနာင္ေရးဘာျဖစ္ျဖစ္ မိမိတို ့လူစု စစ္အာဏာရွင္လက္က်န္ အရိုး အရင္း စားရနည္းလား"။ "ဘယ္သူ ေသေသငေတမာၿပီးေရာ"ဆိုတဲ့ တစ္ကိုယ္ေကာင္းစိတ္နဲ႔ လုပ္ခဲ့ၾက တာလား။ ဆိုတာကိုေတာ့ ကာယကံရွင္ေတြသာအသိဆံုးျဖစ္ပါလိမ့္မယ္။

စာသင္ႏွစ္ကိုလဲ ဂြၽန္လမွာမစေတာ့ပဲႏိုဝင္ဘာလလာက္မွစၿပီး စက္တင္ဘာလမွာ အတန္းတင္စာေမးပြဲ ေတြစစ္ပါတယ္။ ေက်ာင္းပိတ္ရက္ေတြက ေအာက္တိုဘာနဲ႔ဧၿပီလေတြျဖစ္သြားေတာ့ ပူျပင္းလွတဲ့မတ္လ နဲ႔ေမလမွာစာသင္ရလု႔ိ ဆရာ၊ ဆရာမေတြေရာ ေက်ာင္းသူေက်ာင္းသားေတြပါ ပင္ပန္းၾကပါတယ္။ မူလတန္းကတကၠသိုလ္ဝင္တန္းအထိကေတာ့အရင္အတိုင္း ႏွစ္စဥ္ ဂြၽန္လမွာစာသင္တန္းေတြစဖြင့္ၿပီး မတ္လဆန္းမွာ အတန္းတင္စာေမးပြဲေတြစစ္လို႔ ဆယ္တန္းေအာင္ကာစ ကေလးေတြဟာ ႏွစ္စဥ္ ၆ လ ေလာက္ အခိ်န္အလကားကုန္ခဲ့ရပါတယ္။

ေဒါက္တာညီညီရဲ႕ စနစ္သစ္ပညာေရးႀကီးမွာ

(၁) ယခင္ မဟာဌာနမ်ားကို Institute ေခၚ ပညာရပ္တစ္ခုတည္းကို သင္ေပးတဲ့ တကၠသိုလ္ကေလးမ်ား အျဖစ္ ေျပာင္းလဲဖြင့္လွစ္ရန္။ (ေက်ာင္းမ်ားကြဲသြားလို႔ ေက်ာင္းသားမ်ား ေသြးကြဲေစရန္ ရည္ရြယ္ခ်က္)။

(၂) တကၠသိုလ္၀င္တန္းေအာင္ရင္အမွတ္အမ်ားဆံုးရသူမ်ားကို ေဆးပညာမဟာဌာန တစ္ျဖစ္လဲ ေဆး တကၠသိုလ္မ်ားသို ့၀င္ခြင့္ျပဳရန္။ ဒုတိယ အဆင့္ရွိသူမ်ားကို အင္ဂ်င္နီယာ မဟာဌာန တစ္ျဖစ္လဲ စက္မႈ တကၠသိုလ္မွာ တက္ခြင့္ျပဳရန္။ (ဒီနည္းနဲ႔ ေက်ာင္းသားေတြ တစ္ဦးကို တစ္ဦးငံု ့ၾကည္ ့ၾကည့္ၾကၿပီး ေသြး ကြဲသြားေစရန္ရည္ရြယ္ခ်က္)။

ဒီနည္းက ေနာင္အခါမွာ ထိေရာက္သင့္သေလာက္ ထိေရာက္သြားပါတယ္။ ေဆးတကၠသိုလ္ေက်ာင္း သားမ်ားက ဝိဇၨာႏွင့္ သိပၸံ တကၠသိုလ္ကို "အမႈိက္ပံုး"လို႔ ေနာက္ေျပာင္ေခၚၾကပါေတာ့တယ္။ တစ္ခါက သမိုင္းရွိ တကၠသိုလ္မ်ား အားကစားကြင္းမွာ ပညာေရး တကၠသိုလ္ အမ်ိဳးသမီး ေဘာလီေဘာအသင္းနဲ႔ ဝိဇၨာႏွင့္ သိပၸံ အမ်ိဳးသမီး အသင္း ယွဥ္ၿပိဳင္ၾကရာမွာ ၀ိဇၹာႏွင့္ သိပၸံ ေက်ာင္းသားမ်ားက "ဆရာမေတြ လင္ လိုခ်င္ သမိုင္းကြင္းကို၀င္" ဆိုၿပီး စၾကရာ ဆရာမေလာင္းမ်ားက "RASU ေက်ာင္းသား မစဥ္းစား။ ပ်ာတာ ခိုင္းဖို ့ထား" လို႔ ျပန္ႏွိမ္ၾကပါတယ္။

(၃) ေက်ာင္းသားမ်ား တကၠသိုလ္တြင္ ၾကာရွည္ မေနႏိုင္ေစရန္ စာေမးပြဲတြင္ လူတိုင္းေလာက္နီးနီး အေအာင္ေပးရန္။

ဒီနည္းေၾကာင့္ တကၠသိုလ္မ်ားဟာ ဘြဲ ့လက္မွတ္ထုတ္ေပးတဲ့ စက္ရံုႀကီးမ်ားသဖြယ္ ျဖစ္သြားၿပီးဘြဲ ့ရမ်ား ဆရာ ျဖစ္လာတဲ့အခါ "မတတ္သူက မသိသူကိုသင္ေပး" သလိုျဖစ္သြားလို႔ ပညာရည္ အဆင့္အတန္း အလြန္နိမ့္က်သြားပါေတာ့တယ္။

အထက္ပါကိစၥနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး စာေရးသူက ၁၉၇၀ ခုႏွစ္မ်ားမွာ တစ္ခ်ိန္ကကိုယ့္ဆရာျဖစ္ခဲ့ဖူးတဲ့ ပါေမာ ကၡႀကီး တစ္ဦးကို တင္ျပခဲ့ဖူးပါတယ္။ "ဆရာရယ္ ကၽြန္ေတာ္တို ့ေခတ္က ဆရာစစ္တာ ၾကမ္းလြန္းလို ့"F" ထိၿပီးေက်ာင္းကထြက္သြားရရွာတဲ့ ကၽြန္ေတာ္တို ့ သူငယ္ခ်င္းေတြဟာ ခုေခတ္ေက်ာင္းသားေတြ ထက္ အမ်ားႀကီးသာပါတယ္" လို႔ ေျပာလိုက္မိေတာ့၊ ပါေမာကၡႀကီးက "ဒါေတာ့ ငါလဲ ဘာတတ္ႏို္င္မလဲ ကြ။ မင္းတို႔ေခတ္ကပညာေရးေပၚလစီက တတ္မွအေအာင္ေပးရမယ္ဆိုေတာ့ စာေမးပြဲတြကလဲခက္ၿပီး က်သူမ်ားတာေပါ့။ ခုေခတ္ ေပၚလစီက ဒီလိုျဖစ္ေနတာကုိး" လို႔ ျပန္ေျဖပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္ကထပ္ၿပီး"ဆရာတို ့ ဒီကိစၥကို ေဆြးေႏြးၾကဖို ့ ေတာ္ၿပီထင္တယ္။ အခုဆို တုိင္းျပည္ရဲ့ ပညာေရးဟာ ပ်က္စီးျခင္း လမ္းေပၚေရာက္ေနၿပီ။ ေနာင္ဆိုရင္ အဖတ္ဆယ္မရ ျဖစ္ေတာ့မယ္" ဟု ေျပာလိုက္ရာ ဆရာႀကီးက"ေဟ့ ေကာင္။ ငါ့ကို ပင္စင္ပါျပဳတ္ၿပီး အိုႀကီးအိုမေရာက္မွ ေထာင္ထဲသြားၿပီ