မြောက်ဦး
ကျောရိုးထဲ ဝင်ရိုးစွန်းပုန်းနေတဲ့မြို့။
မန္တလေးကိုစာဖွဲ့တဲ့ “ကစ်ပလင်း” မသိ
ပုဂံကိုစာဖွဲ့တဲ့“ ဇော်ဂျီ”စာမသိတဲ့ ငါ့မြို့လေး။
မီးလောင်ပြင်ထဲက
မီးသွေးထက်ဝက် အိမ်တိုင်တွေလို၊
မိုးခေါင်ကပ်ဆိုက်တဲ့ခါ
မြေမှာဒူးထောက် ကောင်းကင်ကိုတိုင်တည်တဲ့
ကမ္ဘာဦးလူသားတွေလို၊
မြို့ရိုးတံတိုင်းတွေနဲ့ ငါ့မြို့၊
သားမြတ်ပုံ တောင်မြေမို့မို့တွေအောက်မှာ
ရာဇဝင်နို့ရည်တွေ စမ်းဖြစ်နေတဲ့မြို့၊
၁၈ ရာစုတီကောင်တွေ
ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းဖြစ်နေတဲ့မြို့၊
ငါ့မြို့လေ ငါ့မြို့အစစ်ပါ။
ဓနိရည်ပေါတယ်၊ ခြင်ပေါတယ်
ဆင်းတုတော် အကျိုးအပဲ့တွေပေါတယ်
စေတီပျက် ပုထိုးပျက်တွေပေါတယ်
သဇင်ဥတွေ ရှားလွန်းပြီ
ကြိုးကြာတွေ ပြုန်းလုပြီ
ဂျပန်စာလို အင်တီနာတွေ ပိုလာရဲ့
သူ့ခမျာ မီးခိုးတိုင်မရှိရှာဘူး။
အမေလို
ငါ့နှလုံးသားကို မြင့်မြတ်စေတာ
မြောက်ဦး ဒီမြို့။
သစ္စာတရားလို
ဝိညာဉ်ကို ရဲရင့်ပျော်ရွှင်စေတာ
မြောက်ဦး ဒီမြို့။
ခုတော့ ဦးနှောက်အမှေးရောင်နေတဲ့မြို့၊
ကိုယ်ခံအား လျော့လျော့နေတဲ့ မြို့
ချစ်ရလွန်းလို့ ကြေကွဲနာကျရပြီလေ။
မြို့ရိုးတံတိုင်းတွေကို ဆွဲဆွဲနှုတ်ပြီး
ပင်လယ်ထဲသိမ်းထားမယ်၊
ပြီးတော့ ကဗျာတွေနဲ့ လိုက်နေချင်ရဲ့
ရင်ကွဲရလွန်းလို့ပါ ငါမြို့ရယ်။
*မောင်ခိုင်အောင်(ရခိုင်တန်ဆောင်မဂ္ဂဇင်း၊အမှတ်-၁၉(၁၉၉၆)
The Myanmar government is reportedly moving forward with plans to finalize an agreement with China for the construction of a major railway line linking Kyaukphyu, Rakhine State, to Muse, Shan State, despite a lack of public disclosure and growing local concerns.
Officials from both countries signed a memorandum of understanding (MoU) for the project over two years ago. Now, negotiations are underway to upgrade the agreement to a memorandum of agreement (MoA) — a step that signals serious progress toward project implementation. However, the absence of public consultation or official information has raised questions about transparency, local rights, and long-term impact.
The proposed Kyaukphyu–Muse railway is a 868.3-kilometer (approximately 539-mile) corridor designed to connect the Bay of Bengal to China’s Yunnan Province, via key cities including Ann, Mandalay, Lashio, and Muse. According to initial plans, the line will include:
79 train stations
409 bridges
101 tunnels
Once completed, it is expected to link with Kunming, the capital of China’s Yunnan Province, under the framework of the China–Myanmar Economic Corridor (CMEC) — part of Beijing’s broader Belt and Road Initiative (BRI). The project will reportedly be financed entirely through Chinese investment.
Despite its significance, residents of Kyaukphyu and Maday Island report they have not been officially informed about the railway project. During a visit by Chinese Ambassador Yang Houlan on May 19, locals raised questions about potential infrastructure projects in the area — including the railway and related highways. However, the ambassador declined to confirm or deny the railway’s existence or route.
“We asked the Chinese ambassador whether there are railway or motorway projects on Maday Island, but he didn’t give a direct answer,” said Tun Kyi, a Kyaukphyu local. “We, the residents, still don’t know anything about the project.”
The situation echoes past experiences with the oil and gas pipelines and the Kyaukphyu Deep-Sea Port, where residents say they were left uninformed until construction had already begun. Many in the community now express fears of repeating patterns of exclusion, environmental degradation, and lack of compensation.
According to Snow, a representative of the Myanmar-China Pipeline Watch Committee, previous BRI-related infrastructure projects have displaced communities and damaged ecosystems without proper redress.
“Although the government talks about transparency, it has not practiced it in reality,” she said. “We’re not against investment in Rakhine, but development must benefit local communities — not just a privileged few. Without resolving past grievances or providing fair compensation, starting a new railway project is irresponsible.”
Locals also note that when they raised objections or staged protests during earlier projects, they were met with legal action and suppression, rather than dialogue or inclusion.
Community leaders and civil society groups are urging the government and Chinese counterparts to:
Ensure full transparency about the railway's scope, timeline, and impact
Conduct environmental and social impact assessments (ESIA) with public access to findings
Engage meaningfully with local communities along the route
Resolve outstanding land and compensation disputes from previous projects
While the Kyaukphyu–Muse railway has the potential to enhance connectivity, trade, and economic growth, its success hinges on inclusive governance, ethical investment practices, and respect for the rights and voices of the people it will affect most.
This railway is a centerpiece of the China–Myanmar Economic Corridor, enhancing Beijing’s access to the Indian Ocean and strengthening overland logistics that bypass the congested Malacca Strait. For Myanmar, it presents an opportunity to become a transit and trade hub — but only if managed with foresight, equity, and cooperation.
အများပြည်သူသို့ ချပြခြင်းမရှိဘဲ ကျောက်ဖြူ-မူဆယ် ရထားလမ်းစီမံကိန်း အပြီးသတ်စာချုပ် ချုပ်ဆိုရန် ကြိုးပမ်းလျက်ရှိမြန်မာ-တရုတ် ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ပိုက်လိုင်း စီမံကိန်းမှ ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့များ တရုတ်နိုင်ငံသို့ ပို့လွှတ်ရန် အဆင်သင့်နီးပါး ဖြစ်ချိန်၌ ကျောက်ဖြူ-မူဆယ် ရထားလမ်းစီမံကိန်း စတင်ရန်အတွက် အများပြည်သူသို့ ချပြခြင်းမရှိဘဲ အပြီးသတ် စာချုပ်ချုပ်ဆိုရန် ကြိုးပမ်းလျက်ရှိကြောင်း သိရသည်။အဆိုပါ ကျောက်ဖြူ-မူဆယ် ရထားလမ်းစီမံကိန်းကို ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဧပြီ ၂၇ ရက်က မြန်မာ-တရုတ် နှစ်နိုင်ငံ တာဝန်ရှိသူများမှ နားလည်မှုစာချွန်လွှာ (MoU) လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ခြင်း ဖြစ်ကြောင်း၊ လက်ရှိကာလ၌ အဆိုပါ မီးရထားလမ်း စီမံကိန်းအတွက် Memorandum of Agreement ကို မကြာမီ ရေးထိုးရန် စီစဉ်နေကြောင်း၊ စီမံကိန်းနှင့် ပတ်သက်သည့် အချက်အလက်များကိုမူ လက်ရှိအချိန်အထိ ထုတ်ပြန်မှု မရှိသေးကြောင်းလည်း သိရသည်။
”မနေ့(မေ၁၉)က တရုတ်သံအမတ်ကြီး မစ္စတာယန်ဟို့လျန် မဒေးကျွန်းကိုလာပြီး ကျွန်တော်တို့ ဒေသခံတွေနဲ့ တွေ့သွားတယ်။ ဘာလာလုပ်လဲ ဆိုတာတော့ ကျွန်တော်တို့ မသိဘူး။ ကျွန်တော်တို့က မဒေးကျွန်းမှာ ရထားလမ်း၊ ကားလမ်းစီမံကိန်းတွေ ရှိနေတယ်ဆိုတာ ဟုတ်လားလို့ တရုတ်သံအမတ်ကိုမေးတော့ ဝေ့လည်ကြောင်ပတ် လုပ်နေတယ်။ သူမသိပါဘူးတဲ့။ ရထားလမ်းစီမံကိန်း ရှိမရှိနဲ့ ပတ်သက်ပြီး တရုတ်သံအမတ်ကြီး ကိုယ်တိုင်က ကျွန်တော်တို့ကို တရားဝင် ထုတ်ဖော်ပြောသွားတာ မရှိပါဘူး။ ကျောက် ဖြူ-မူဆယ် မီးရထားလမ်း စီမံကိန်းနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ကျွန်တော်တို့ ဒေသခံတွေ ဘာမှမသိရပါဘူး” ဟုလည်း ကျောက်ဖြူမြို့မှ ကိုထွန်းကြည်က ပြောပြသည်။
မြန်မာ-တရုတ် ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ ပိုက်လိုင်းစီမံကိန်းနှင့် ပတ်သက်၍လည်း စီမံကိန်း မစတင်မီက ဒေသခံများ မသိရှိဘဲ လုပ်ငန်းစတင်ခါမှသာ သိရှိခဲ့ရကြောင်း၊ လက်ရှိအပြီးသတ် စာချုပ်ချုပ်တော့မည့် ကျောက်ဖြူ-ကူမင်း ရထားလမ်း စီမံကိန်းနှင့် ပတ်သက်၍လည်း ဒေသခံများသို့ တရားဝင် ထုတ်ပြန်ကြေညာခြင်း မရှိကြောင်း၊ ရထားလမ်း၊ ကားလမ်းသာမက ပွင့်လင်းမြင်သာမှုမရှိ၊ ဒေသခံများသို့ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခြင်း မရှိသည့် မည့်သည့်စီမံကိန်းကိုမဆို ဒေသခံများ အနေဖြင့် လက်မခံကြောင်းလည်း ကျောက်ဖြူဒေသခံများက ဆိုပါသည်။
”ဂက်စ်ပိုက်လိုင်း၊ ကျောက်ဖြူဆိပ်ကမ်း စီမံကိန်း တည်ဆောက်မှုတွေက ပြီးသလောက်ရှိနေပြီ။ ဂက်စ်ပိုက်လိုင်း စီမံကိန်းကြောင့် နောက်ဆက်တွဲဆိုးကျိုးကို ဒေသခံတွေ ခံစားနေရပေမယ့် အာဏာပိုင်တွေနဲ့ သက်ဆိုင်ရာ ကုမ္ပဏီတွေက ဆက်လုပ်ခဲ့တာပဲ။ ဒေသခံတွေက မကျေနပ်လို့ ဆန္ဒဖော်ထုတ်တော့ ဒေသခံကို တရားစွဲတယ်။ ဒီအချိန်အထိ အဲဒါတွေ ရှိနေသေးတယ်။ အစိုးရက ပွင့်လင်းမြင်သာမှုရှိစွာ ဆောင်ရွက်ပါလို့ ပါးစပ်က ပြောနေပေမယ့် လက်တွေ့မှာ အကောင်အထည် မဖော်ကြသေးဘူး။ ရခိုင်ပြည်နယ်ကိုလာတဲ့ investment တွေကို ရခိုင်သူ တစ်ယောက်အနေနဲ့ ကျွန်မတို့ ကြိုဆိုပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဒီစီမံကိန်းတွေကြောင့် ဒေသခံတွေ အကျိုးရှိတာမျိုးလည်း ဖြစ်စေချင်ပါတယ်။ အခုတော့ လူတစ်စုကသာ အကျိုးခံစားရပြီး ဒေသခံတွေက မခံစားရဘူး။ နောက်ဆက်တွဲ ပြဿနာတွေကိုသာ ရင်ဆိုင်နေရတယ်။ ပိုက်လိုင်း စီမံကိန်းကြောင့် ဒေသခံတွေရဲ့ နစ်နာမှုကိုတောင် မဖြေရှင်းနိုင်သေးဘဲ ရထားလမ်း စီမံကိန်း လုပ်မယ်ဆိုရင် မဖြစ်သင့်ဘူး။ အခု စီမံကိန်းကို ဆုံးဖြတ်ချက်ပေးမယ့် သူတွေအနေနဲ့ ဒေသခံတွေ ပူးပေါင်းဆုံးဖြတ်ပါလို့ ပြောချင်ပါတယ်” ဟု မြန်မာ-တရုတ်ပိုက်လိုင်း စောင့်ကြည့်ရေး ကော်မတီမှ ဒေါ်စနိုးက ပြောကြားသည်။
အဆိုပါ မီးရထားလမ်း စီမံကိန်းသည် စုစုပေါင်း အရှည် ၈၆၈ ဒသမ ၂၆၂ ကီလို မီတာ၊ မိုင်အားဖြင့် ၅၃၉ ဒသမ ၁၉ မိုင်ရှိပြီး ကျောက်ဖြူ၊ အမ်း၊ မကွေး၊ မန္တလေး၊ လားရှိုး နှင့် မူဆယ်မြို့များကို ဖြတ်သန်း တည်ဆောက်သွားမည် ဖြစ်ကြောင်း၊ မီးရထားလမ်း စီမံကိန်း၌ ဘူတာရုံ ၇၉ ခု၊ တံတား ၄၀၉ စင်း၊ ဥမင်လိုဏ်ခေါင်း ၁၀၁ ခု ပါဝင်မည်ဖြစ်ကြောင်း၊ အဆိုပါ မီးရထားလမ်းသည် ကူမင်းမြို့အထိ ဖောက်လုပ်မည်ဖြစ်ပြီး တရုတ်နိုင်ငံ၏ ရာနှုန်းပြည့်ရင်းနှီး မြှုပ်နှံမှုဖြင့် ဆောင်ရွက်သွား မည် ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။
ကျောက်ဖြူမှ မူဆယ်အထိ ဖောက်လုပ်မည့် ရထားလမ်းစီမံကိန်းပြမြေပုံ
100 Life-Changing Netflix Movies to Inspire You As a Coachsultor & Philosothinkerist, I wear many hats: coach, consultant, counselor, ph...
