နိုင်ငံရေးသိပ္ပံ-အပိုင်း(၂၃)

Political Science Part (23)

ဆန္ဒနယ်

အထက်တွင်မျက်မောက်ခေတ် နိုင်ငံများကျယ်ဝန်းမှုနှင့် လူဦးရေများပြားမှုတို့ကြောင့် တိုက်ရိုက် ဒီမိုကရေစီစနစ်ကို အသုံးပြု၍ ဖြစ်နိုင်ကြောင်းဖော်ပြခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် သွယ်ဝိုက်ဒီမိုကရေစီကို အသုံးပြုရကြောင်းကိုလည်း ဖေါ်ပြခဲ့ပြီးပေပြီ။

ဥပဒေပြု လွှတ်တော်သည် နိုင်ငံသား အားလုံးတို့ိကို တချိန်တည်း ရွေးကောက် တင်မြှောက်ရန်မှာလည်း ဖြစ်နိုင်သောကိစ္စတရပ် တစ်ခုမဟုတ်ပေ။ ယင်းသို့ဖြစ်စေရန် နိုင်ငံသားအားလုံးတို့၏ ကိုယ်စားလှယ်များဖြင့်သာ ဖွဲ့စည်းရပေမည်။ နိုင်ငံသားအားလုံးတို့၏ ကိုယ်စားလှယ်များဖြစ်စေရန် နိုင်ငံသားအားလုံး ရွှေးကောက်တင် မြှောက်မှသာလျှင် ဖြစ်နိုင်ပေမည်။

နိုင်ငံသားအားလုံးက လိုသမျှကိုယ်စားလှယ်အားလုံးတို့ကို တချိန်တည်းတနေရာတည်း ရွေးကောက်တင်မြှောက်ရန်မှာလည်း ဖြစ်နိုင်သော ကိစ္စတခုမဟုတ်ပေ။ ထို့ကြောင့် မဲဆန္ဒနယ်မှ မဲဆန္ဒရှင်တို့ကို အစုငယ်များခွဲထားရပေမည်။ မဲဆန္ဒနယ်ကို အုပ်ချုပ်ရေးနယ်နမိတ်အတိုင်း သတ်မှတ်လေ့ရှိသောကြောင့် မဲဆန္ဒနယ်တနယ်နှင့် တနယ်အတွင်းရှိသော လူဦးရေမညီမျှသည့်ပြဿနာနှင့် ရင်ဆိုင်ရလေ့ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် ယခုခေတ်တွင် နေဒေသနှင့် ရင်ဆိုင်ရလေ့ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် ယခုခေတ်တွင် နေရာဒေသတွင် နေရာဒေနှင့် လူဦးရေအလိုက်ခွဲခြားထားသော နည်းနှစ်စလုံးကို အသုံးပြုလျှက်ရှိ၏။

မဲဆန္ဒနယ်တနယ်မှ ကိုယ်စားလှယ် ရွေးကောက်ပွဲ စေလွှတ်ရာတွင်လည်း တိုင်းပြည် တပြည်နှင့်တပြည် မတူညီကြပေ။ တချို့နိုင်ငံများတွင်မူ မဲဆန္ဒနယ်မှ ကိုယ်စားလှယ် တစ်ယောက်သာ ရွှေးချယ်၍ တချို့နိုင်ငံများတွင်မူ မဲဆန္ဒနယ်မှ ကိုယ်စားလှယ် တယောက်ကျ ရွေးကောက်တင်မြောက်သည်ကို တွေ့ရသည်။ မဲဆန္ဒနယ် ကိုယ်စားလှယ်တစ်ယောက်ကျ ရွေးကောက်တင်မြှောက်သောစံနစ် (Single Member Constitunecy) နှင့် မဲဆန္ဒ ကိုယ်စားလှယ် တစ်ယောက်ထက်ပို၍ ရွေးကောက်တင်မြောကသောစံနစ် (Multi-Member Constitueency) ဟူ၍ နှစ်မျိုုးနှစ်စားရှိကြောင်းမှတ်သားရပေမည်။ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံအများစုတွင် မဲဆန္ဒတနယ် ကိုယ်စားလှယ်တစ်ယောက်စံနစ်ကို အသုံးးပြုကြသည်။

ယင်းသို့ ဆန္ဒတနယ် ကိုယ်စားလှယ်တစ်ေယောက်စံနစ် အသုံးများခြင်းမှာ-

(၁) မဲဆန္ဒရှင်တို့ မဲပေးရာတွင် လွယ်ကူခြင်း။

(၂) အရှုံးအနိုင်မဲရေတွက်ရာတွင် လွယ်ကုူခြင်း။

(၃) မဲဆန္ဒတနယ်တွင် အမတ်တယေက်သာ ရှိသဖြင့် ၎င်းအမတ်တွင် မဲဆန္ဒနယ်နှင့် ပတ်သက်ေသော တာဝန်အားလုံးရှိနေသည်။ ထို့ကြောင့်် မဲဆန္ဒရှင်တို့သည် ကိုယ်စားလှယ် တယောက်စံနစ်ကို အသုံးများသည်ဟု ယူဆရပေမည်။

(၄) မဲဆန္ဒတနယ်တွင် အမတ်တဦးသာ ရှိသောကြောင့်် မဲဆန္ဒရှင်တို့၏ အရေးဆိုချက်များကို ခေါင်းရှောင်ရန်သော်လည်ေကောင်း ၊ ပခုံးပြောင်းရန်ေသော်လည်ကောင်း မဖြစ်နိုင်ပေ။ မဲဆန္ဒရှင်တို့၏ အလိုဆန္ဒနှင့် လိုက်လျောကိုက်ညီစွာ ထမ်းဆောင်ရန်သာ အကြောင်းရှိခြင်းတို့ကြောင့် မဲဆန္ဒကိုယ်စားလှယ် တယောက်စံနစ်ကို အသုံးများးသည်ဟု ယူဆရပေသည်။

မဲဆန္ဒတနယ် ကိုယ်စားလှယ် တယောက်စံနစ်၏ မကောင်းကျိုးများ

(၁)မဲဆန္ဒနယ်များကို လူဦးရေအညီအမျှဖြင့် ခွဲခြားထားသော်လည်း လူအများသည် စီးပွားရေးအခြေအနေကြောင့် လည်ကောင်း တခြားအကြောင်းများကြောင့်လည်ကောင်း မဲဆန္ဒတနယ်မှ တနယ်သို့ ပြောင်းရွှေ့နေခြင်းကြောင့် မဲဆန္ဒနယ် တနယ်နှင့်တနယ် မဲဆန္ဒရှင်များ အရေအတွက်တူညီကြလိမ့်မည်မဟုတ်ပေ။

ဥပမာ အားဖြင့် ၁၈-ရာစုနှစ်နောက်ပိုင်းကာလတွင် အင်္ဂလန်၌ စက်မှုလက်မှုထွန်းကားလားသောအခါ စက်ရုံအလုပ်ရုံရှိသောမြို့များသို့ လူများပြောင်းရွှေ့နေကြသဖြင့် ရှေယခင်က လူဦးရေများသောမြို့များတွင် လူဦးရေအလွန်နည်းပါးသွားသည်။ သို့ရာတွင် ၎င်းလူဦးရေနည်းပါးသောမြို့ရွာများမှ မဲဆန္ဒ္ဒတနယ် အမတ်နှစ်ဦိးကျစီ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခွင့််ရကြပြီး လူဦးရေထူထပ်သော မြို့သစ်များမှာမူ အမတ်တစ်ဦးတစ်လေမျှပင် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခွင့်မရရှိခဲ့ကြပေ။ မဲဆန္ဒရှင်များပြောင်းရွှေ့ နေထိုင်မှုကြောင့် မဲဆန္ဒတနယ်တွင် လူ ၂၀၀၀၀ လောက်ဖြင့် ကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦးရရှိနိုင်ပြီး တခြားတနယ်တွင်မူ လူ ၄၀၀၀၀ လောက်မှ ကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦးသာ ရရှိနိုင်ပေမည်။ ယင်းသို့ဖြစ်လာလျှင် မမျှတသောကြောင့်် မကောင်းပေ။

(၂)မဲဆန္ဒတနယ် ကိုယ်စားလှယ်တစ်ယောက်စံနစ်သည် သာမန်မဲဆန္ဒအများစုဖြင့် နိုင်သူတယောက်ကိုသာ ရွေးသောစံနစ်ဖြစ်သောကြောင့် လူနည်းစုတို့နစ်နာကြရသည်။ ဥပမာ မဲဆန္ဒရှင် လူ၃၀၀၀၀ ရှိသော မဲဆန္ဒနယ်တနယ်တွင် လူသုံးယောက်တို့က ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများအဖြစ် အရွေးခံကြရာ ပထမလူ မဲပေါင်း ၁၁၀၀၀ ရရှိ၍ ဒုတိယလူ မဲပေါင်း ၁၀၀၀၀ ရရှိကာ တတိယလူ မဲပေါင်း ၉၀၀၀ သာရရှိလျှင် ပထမလူသည် အမတ်အဖြစ် အရွေးခံရပေမည်။

အထက်ပါအချက်ကို ဆန်းစစ်ကြည့််လျှင် လွှတ်တော်တွင်း၌ မဲဆန္ဒရှင် ၁၁၀၀၀ တို့၏ ကိုယ်စားလှယ်သာရှိပြီး ရှုံးသော အမတ်လောင်းနှစ်ဦးကို မဲပေးကြသော မဲဆန္ဒရှင်ပေါင်း ၁၉၀၀၀ တို့၏ ကိုယ်စားလှယ်မရှိကြောင်း တွေ့ရှိရပေမည်။ ယင်းသို့ လူနည်းစု ၁၁၀၀၀ တို့၏ ကိုယ်စားလှယ်သာရှိပြီး လူများမှ ၁၉၀၀၀ တို့၏ ကိုယ်စားလှယ်မရှိခြင်းကြောင့် ၎င်းမဲဆန္ဒနယ်မှ အမတ်သည် လူများစု၏ ကိုယ်စားလှယ် မည်သို့ဖြစ်နိုင်အံ့နည်း။

နိုင်ငံတိုင်း၌ တိုင်းရင်းသားအမည်ခံလူမျိုးခြားများ ရှိကြစမြဲပင်ဖြစ်သည်။ ၎င်းလူမျိုးခြားများသာ မဲဆန္ဒတနယ်ထဲ၌ ရှိနေကြသည်မဟုတ်ပေ။ မဲဆန္ဒတနယ်အများအပြားတွင် အနည်းငယ်စီ ပြန့်ကြဲလျက်နေထိုင်ကြသည်။ ယင်းသို့မဲဆန္ဒတနယ်စီတွင် အနည်းငယ်စီပြန့်ကြဲနေသော်လည်း ၎င်းတို့အားလုံးကိုစုစည်းလိုက်ပါက ကိုယ်စားလှယ်များ စေလွှတ်နိုင်အောင် များပြားကြသည်။ သို့ရာတွင် ၎င်းတို့၏ ကိုယ်စားလှယ်များလွှတ်တော်တွင်း၌ လုံးဝမရှိပေ။ ထို့ကြောင့် မဲဆန္ဒတနယ် ကိုယ်စားလှယ်တယောက်စံနစ်မှာ လူနည်းစုကို နစ်နာစေသော စံနစ်တခုဖြစ်သည်။

(၃) ကမ္ဘာ့ရာဇဝင် အတွေ့အကြုံများအရ မဲဆန္ဒတနယ် ကိုယ်စားလှယ်တယောက်စံနစ်ဖြင့် ပါင်္တီအချင်းချင်း ယှဉ်ပြိုင် အရွေးခံကြရာ၌ မမျှတကြောင်းတွေ့ရှိရသည်။ တန်ခိုးပါဝါအင်အားကြီးသော ပါတီသည် အမတ်တဦးအတွက် မဲအနည်းငယ်ဖြင့် အမတ်နေရာအများဆုံး အနိုင်ရရှိနိုင်ပြီး အားနည်သောပါတီမှာမူ ကိုယ်စားလှယ်အမတ်တဦးအတွက် မဲများစွာဖြင့် ကိုယ်စားလှယ်အနည်းငယ်သာ အရွေးခံရတက်သည်။ ယင်းသို့ မမျှတဖြစ်ရခြင်းမှာ မဲဆန္ဒတနယ် ကိုယ်စားလှယ်တယောက်စံနစ်သည် လူနည်းစုကို လျစ်လျူရှုထားသောကြောင့် ဖြစ်သည်။