နိုင်ငံရေးသိပ္ပံပညာ အပိုင်း (၁၂)

 နိုင်ငံရေးသိပ္ပံပညာ အပိုင်း (၁၂)

ဆွစ်ဇာလန်ပြည်ထောင်စုJustify Full

ဆွစ်ဇာလန်ပြည်ထောင်စုမှာ ကင်တွန်းခေါ် ပြည်နယ် ၁၉ - ပြည်နယ်တို့၏ တဝက်စီဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော်လည်း ကမ္ဘာပေါ်တွင် အလွန်ငယ်သော ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံတစ်နိုင်ငံဖြစ်သည်။ ဂျာမဏီ ပြင်သစ်နှင့် အီတလီ စကားများပြောဆိုကြသော လူမျိုးများကို စုစည်းဖွဲ့ထားသော်လည်း ကမ္ဘာတွင် ဒီမိုကေရစီစနစ်ကို အောင်မြင်စွာ ကျင့်သုံးနိုင်သော နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံဖြစ်သည်။

သီးခြားသတ်မှတ်ထားသော အာဏာကို ဗဟိုအစိုးရလက်၌ထားပြီ ကျန်အာဏာများကို ပြည်နယ်များကို ရေးထားသဖြင့် ပြည်နယ်များသည် အာဏာအများစုကို ရရှိကာ လွတ်လပ်တန်ခိုးကြီး ရပေမည်။ သို့ရာတွင် လက်တွေပ၌ ဗဟိုအစိုးရမှာ လွန်စွာ တန်ခိုးကြီးနေပြန်သောကြောင့် ဆွစ်ဇာလန် ပြည်ထောင်စုမှာ ထူးဆန်း၍ နေပြန်သည်။

အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် သြစတေးလျ ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံများတွင် ဗဟိုတရားလွှတ်တော် ချုပ်သည်သာလျှင် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေကို ကိုင်စွဲ၍ ဗဟိုအစိုးရနှင့် ပြည်နယ်အစိုးရတို့၏ အငြင်းပွားမှု ပြဿနာများကို ဖြေရှင်းကြသည်။ ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ၏ ဗဟိုတရားရုံးလွှတ်တော်ချုပ်တွင်မူ ထိုကဲ့သို့သော တန်ခိုးပါဝါမရှိချေ။ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေကို ကိုကားကိုင်စွဲခွင့်အာဏာကို ဗဟိုဥပဒေပြုအဖွဲ့ လက်သို့အပ်နှင်း ထားသည်။ ထို့ကြောင့် အကြွင်းအကျန် အာဏာများ ပြည်နယ်တို့ လက်ထဲ၌ ရှိသော်လည်း ဗဟိုအစိုးရသည် ပြည်နယ်တို့ထက် တန်ခိုးကြီးခြင်းဖြစ်သည်။

ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေကို ဗဟိုဥပဒေပြုအဖွဲ့ကသာ ကိုင်ဆွဲနိုင်ခြင်းရှိသောကြောင့် ဗဟိုအစိုးရနှင့် ပြည်နယ် အစိုးရသို့ ဥပဒေရေးရာများနှင့် စပ်လျဉ်းပြီးအငြင်းပွားလာလျှင် ဗဟို ဥပဒေ ပြူအဖွဲ့ကသာလျှင် ဆုံးဖြတ်ဖြေရှင်းပေလိမ့်မည်။ ယင်သို့သော အကြောင်းကြောင့် ဗဟိုအစိုးရသည် ပြည်နယ်တို့၏အခွင့်ရေးများကို ကျူးလွန်ထိပါးလာမည်ဟုထင်ရသည်။ သို့ရာတွင် ဆွစ်ဇာလန် အုပ်ချုပ် ရေးမှာ ပြည်သူတို့က အစိုးရအားတိုက်ရိုက်ကြိုးကိုင်နိုင်သောစံနစ် (Direct democratic Checks.) ကို အသုံးပြုထားသဖြင့် အစိုးရတစ်ဖွဲ့၏ အကျိုးစီးပွားကို တစ်ခြားအစိုးရတစ်ဖွဲ့က ထိပါးနိုင်စွမ်းမရှိကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။

ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေကိုပြင်ဆင်ပုံ

ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ၌ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေပြင်ဆင်ရာတွင် နည်းလမ်းနှစ်ရပ်ကို အသုံး ပြုကြောင်းတွေ့ရှိရသည်။ ပထမနည်းမှာ ဗဟိုဥပဒေပြုအဖွဲ့က ပြင်ဆင်ချက်ကို လွှတ်တော်နှစ်ရပ်စလုံးက လက်ခံအတည်ပြုပြီးပါက ထိုပြင်ဆင်ချက်ကိုပြည်သူတို့ကသဘောတူမတူ ၊ ကြိုက်မကြိုက် သိရှိနိုင်စေရန် ပြည်သူလူထုကိုတင်ပြ၍ မဲဖြင့်ဆုံးဖြတ်စေရမည်။ ဤသို့ပြုလုပ်ခြင်းကို “ပြည်သူ့ဆန္ဒကောက်ခံခြင်း” (Referendum) ဟူ၍ ခေါ်ဆိုသည်။ ကင်တွန်ခေါ် ပြည်နယ်အများစုမှ ပြည်သူအများစုမက ထောက်ခံမဲပေးလျှင် လည်ကောင်း ပြင်ဆင်ချက်အတည်ပြုဖြစ်သည်။

ဒုတိယ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေကို ပြင်ဆင်ရန်နည်းမှာ မဲဆန္ဒရှင် ၅၀၀၀၀ (ငါးသောင်း)တို့ကပြင်ဆင်လိုသော အချက်ကို ဗဟိုဥပဒေပြု အဖွဲ့အားတင်ပြတောင်းဆိုခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ ဤနည်းကို “ပြည်သူ့ဆန္ဒတင်ပြချက်” (Initiative) ဟူ၍ခေါ်ဆိုသည်။

ဗဟိုဥပဒေပြုအဖွဲ့သည် မဲဆန္ဒရှင် (၅၀၀၀၀) တို့ကတောင်းဆိုသော “ပြည်သူ့ဆန္ဒတင်ပြချက်”ကို လက်ခံလျှင် ၎င်းတင်ပြချက်ကို ပြင်ဆင်ချက် ဥပဒေမူကြမ်း ပြုလုပ်၍ “ပြည်သူ့ှဆန္ဒ ကောက်ခံကြည့်ရသည်။ အကယ်၍ ပြည်နယ်အများစုမှ ပြည်သူအများစုက ထောက်ခံမဲပေးကြလျှင် ၎င်းပြင်ဆင်ချက်ကို အဆို အတည်ဖြစ်သည်။

အကယ်၍ “ပြည်သူ့ဆန္ဒတင်ပြချက်” ကိုဗဟိုအဖွဲပချုပ်က လက်မခံလျှင် ၎င်းပြည်သူ့ ဆန္ဒတင်ပြ ချက်ကို ပြည်သူ့ဆန္ဒကောက်ခံကြည့်ရသည်။ ပြည်နယ်အများစုမှ ပြည်သူအများက ၎င်းပြည်သူ့ဆန္ဒတင်ပြ ချက်ကို ထောက်ခံမဲပေးကြလျှင် ဗဟိုဥပဒေပြု အဖွဲ့သည် မဲဆန္ဒရှင် (၅၀၀၀၀) တို့ တောင်းဆိုသော ပြည်သူ့ ဆန္ဒတင်ပြချက်ကိုပြင်ဆင်ချက် ဥပဒေကြမ်းရေးဆွဲပြီး ဒုတိယအကြိမ် ပြည်သူ့ဆန္ဒကောက်ခံရသည်။

ဆွစ်ဇာလန်ပြည်တွင် ၁၈၃၈ ခုနှစ်နှင့် ၁၉၃၅ ခုနှစ်အကြားပြည်သူ့ ဆန္ဒကောက်ခံချက်ပေါင်း ၁၂၃ ကြိမ်ပြုလုပ်ခဲ့ရသည်ဟု ခန့်မှန်းရပြီး၊ ပြည်သူ့ဆန္ဒတင်ပြချက်ပေါင်း ၇၂ ရာခိုင်နှုန်းကို လက်ခံအတည်ပြုခဲ့ပြီး (၂၈)ရာခိုင်နှုန်းမျှသာ ပယ်ချခြင်းကို ထောက်ရှုပါက အုပ်ချုပ်ရေးရာကိစ္စရပ်များတွင် ပြည်သူတို့၏ အရေးပါအရာရောက်ကြောင်းကိုတွေ့ရှိရပေမည်။

ကိုယ်စားလှယ်ရွေးကောက်တင်မြှောက်ပုံ

ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ၌ လွှတ်တော်နှစ်ရပ်ရှိပြီး၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်ခေါ်အထက်လွှတ်တော်ကို ပြည်နယ်များမှ အမတ်ပေါင်း“၄၄” ဦးဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ အညီအမျှကိုယ်စားလှယ် လွှတ်သော စံနစ်ကို မသုံးဘဲ၊ 0၁၉ပြည်နယ်တို့က နှစ်ဦးစီစေလွှတ်ပြီး ကျန်တဝက်စီရှိသည့် ၆ ပြည်နယ်တို့မှ တဦး စီသာ စေလွှတ်ရသည်။ ၎င်းပြင် ၄ ပြည်နယ်တို့သည် ၎င်းတို့ ကိုယ်စာလှယ်များအား ပြည်နယ်ဥပဒေပြုအဖွဲ့မှ ရွေးချယ်စေလွှတ်ပြီး ကျန်ပြည်နယ်များကမူ ပြည်သူများကရွေးကောက်စေလွှတ်သည်ကို တွေ့ရှိရသည်။ အထက်လွှတ်တော် အမတ်များ၏ သက်တမ်းမှာလည်း တပြည်နယ်နှင့်တပြည်နယ် မတူကြချေ။ တချို့ ပြည်နယ်အမှတ် သက်တမ်းမှာ ၄ နှစ်ဖြစ်ပြီး ၊ တချို့သောပြည်နယ်မှ အမတ်များ၏ သက်တမ်းမှာမူ တစ်နှစ်မျှသာဖြစ်သည်။

ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံများရှိ အထက်လွှတ်တော်များ၏ တာဝန်မှာ အများအားဖြင့် ပြည်နယ်တို့၏ အခွင့်အရေးများကို ကာကွယ်ရန် ရည်ရွယ်၍ ဖွဲ့စည်းခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့်ပင် အထက်လွှတ်တော် များကို ပြည်နယ်များ၏ အခွင့်အရေးများ ကာကွယ်နိုင်သောတန်ခိုးအာဏာများ ပေးအပ်ထားလေ့ရှိသည်။ ဆွစ်ဇာလန်ပြည်ထောင်စု အဘို့တွင်မူ ပြည်နယ်များ၏ အခွင့်အရေးများကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရန် အထက်လွှတ်တော်ကို အာဏာများအပ်နှင်းထားရန်မလိုပေ။ အကြောင်းမှာ ဆွစ်ဇာလန ပြည်ထောင်စု ၌မည်သည့်ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေကိုမျှ “ပြည်သူ့ဆန္ဒကောက်ခံခြင်း” မပြု ဘဲပြင်ဆင်၍ မရသော ကြောင့်ပင်ဖြစ်သည်။

အခွန်ကောက်ခံပုံ

အကြွင်းအကျန် အာဏာသည် ပြည်နယ်တို့လက်ထဲ၌ရှိသောကြောင့် ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံကို ပြည်ထောင်စု စစ်သောနိုင်ငံဟု ယူဆရမည်။ သို့ရာတွင် အခွန်ကောက်ခံရာ၌ ယူနီတရီ နိုင်ငံများကဲ့သို့ ကောက်ခံသည်ကို တွေ့ရှိရသည်။ အခွန်းများကို ဗဟိုအစိုးရကသာ ကောက်ခံပြီး ပြည်နယ်များကိုခွဲေ၀ ပေးသည်။